دسامبر 13, 2016

‫ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ در زﻣﺎن واﻗﻌﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه

ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ اﺻﻠﯽ ﺗﺮﯾﻦ روش آﺑﯿﺎری در اﯾﺮان ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. در ﭼﻨﺪ دﻫﻪ اﺧﯿﺮ اراﺿﯽ ﮐﺸﺎورزی ﺑﺴﯿﺎری‬ ‫ﺗﺴﻄﯿﺢ ﺷﺪه و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺴﺎﻋﺪی ﺑﺮای اﺟﺮای آﺑﯿﺎری ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ. ﺑﻄﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی‬ ‫آﺑﯿﺎری ﯾﮏ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی اﺳﺖ ﮐﻪ آﺑﯿﺎر ﺗﺼﻤﯿﻢ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﭼﻪ ﻣﻮﻗﻊ و ﭼﻪ ﻣﻘﺪار آب ﺑﻪ ﮔﯿﺎه ﺑﺪﻫﺪ.‬ ‫ﮔﺮﭼﻪ اﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای آﺑﯿﺎری ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر درﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ ﺑﺮای آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ ﮐﻪ ﮐﻨﺘﺮل‬‫ﮐﻤﯿﺖ آب ﺑﻪ راﺣﺘﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ، ﮐﺎﻓﯽ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺣﺘﯽ در ﺷﺒﮑﻪﻫﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی آﺑﯿﺎری ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ آﺑﯿﺎری اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ، ﮐﺸﺎورزان ﮐﻪ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪه اﺻﻠﯽ آب ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻌﻤﻮﻻً اﯾﻦ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی را اﻧﺠﺎم ﻧﻤﯽدﻫﻨﺪ. دو دﻟﯿﻞ ﻋﻤﺪه ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ذﮐﺮ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ ‫ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﺑﻮده و ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮاد ﺣﺮﻓﻪ ای ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، و دﯾﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی از دﯾﺪ ﮔﯿﺎه و‬ ‫اﻓﺮاد ﻣﺤﻘﻖ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻧﻪ از دﯾﺪﮔﺎه ﮐﺸﺎورز. از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ، ﻗﻮاﻧﯿﻦ و آب ﺑﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ اﻧﺪازه‬ ‫ﮐﺎﻓﯽ ﻗﻮی ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﮐﺸﺎورزان را ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ رﻋﺎﯾﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰیﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻨﻤﺎﯾﺪ ]۳[.‬ ‫آﺑﯿﺎری ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه و ﮐﺸﺎورزی دﻗﯿﻖ، ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ دﻫﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﻔﻬﻮم اﺻﻠﯽ در‬ ‫اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع، اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ اﻧﺪازه از دادهﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی در ﻣﮑﺎن ﺻﺤﯿﺢ و در زﻣﺎن ﺻﺤﯿﺢ ﺑﻄﻮری ﮐﻪ ﺳﻮد‬ ‫ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺣﺪاﻗﻞ ﺧﺴﺎرت وارد ﺑﯿﺎﯾﺪ. در ﮐﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، اﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫ﮐﺸﺎورزی دﻗﯿﻖ و آﺑﯿﺎری ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﮐﻤﺘﺮی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﻋﻠﻞ اﺻﻠﯽ آن ﻫﺰﯾﻨﻪ زﯾﺎد،‬ ‫ﻗﻄﻌﺎت زراﻋﯽ ﮐﻮﭼﮏ، ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﺑﻌﻀﯽ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژیﻫﺎ، ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧﺘﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺖ ﺷﺪه و ﮐﻢ‬ ‫ﺑﻮدن ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.‬ ‫در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺳﻨﺘﯽ آﺑﯿﺎری ﺗﻨﻬﺎ دو ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ زﻣﺎن آﺑﯿﺎری و ﻣﻘﺪار آﺑﯿﺎری ﻣﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ. در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﻣﻘﺪار آﺑﯿﺎری را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎﯾﺶ ﻣﻘﺪار رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮد وﻟﯽ ﺗﻮاﻧﺎﺋﯽ‬ ‫آﺑﯿﺎر در ﺑﮑﺎر ﺑﺮدن ﻣﻘﺪار ﺻﺤﯿﺢ آب ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺤﺪود ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﻟﺤﺎظ در آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ دو‬ ‫ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺿﺎﻓﯽ ﻫﻢ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت از دﺑﯽ )۰‪ (Q‬و زﻣﺎن ﻗﻄﻊ آب ورودی )‪(tco‬‬ ‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻔﻮذﭘﺬﯾﺮی ﺧﺎک و زﻣﺎن آﺑﯿﺎری اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ، ﻟﺬا‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ آﻧﻬﺎ در زﻣﺎن واﻗﻌﯽ اﻫﻤﯿﺖ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ.‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺧﯿﺮ در آﻣﺮﯾﮑﺎ، ﮐﺎﻧﺎدا، اروﭘﺎ و اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎی ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ در‬ ‫ﮐﺸﺎورزی و آﺑﯿﺎری دارای ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﺪار آب ﻣﺼﺮﻓﯽ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺤﺼﻮل را دارد وﻟﯽ از دﯾﺪﮔﺎه‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدی دارای ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ اﺳﺖ ]۵[. اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻨﺎوریﻫﺎی ﻫﻤﭽﻮن ‪ ،GIS ،GPS‬ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﯿﺮی از ﺧﺎک‬ ‫و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ آﺑﯿﺎری در دﻫﻪ اﺧﯿﺮ در ﮐﺸﺎورزی رﺷﺪ زﯾﺎدی داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. از ۸۰۱ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ای ﮐﻪ در‬ ‫آﻣﺮﯾﮑﺎ در ﺧﺼﻮص اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻨﺎوریﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ در ﮐﺸﺎورزی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ، ۹۶ درﺻﺪ آﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎن داده‬ ‫اﻧﺪ ﮐﻪ دارای ﺳﻮددﻫﯽ ﺑﻮده و ۱۲ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﯾﺎ ۹۱ درﺻﺪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺻﺮﯾﺤﯽ از ﺳﻮددﻫﯽ ﻧﺸﺎن ﻧﺪادهاﻧﺪ ]۴[.‬ ‫ﺗﺎﮐﻨﻮن اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی زﻣﺎن واﻗﻌﯽ در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ از دﻧﯿﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی ﻻزم ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭘﺮﺣﺠﻢ آﺑﯿﺎری ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ‬ ‫ﺳﻌﯽ ﮔﺮدﯾﺪه ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪادی از آﻧﻬﺎ اﺷﺎره ﮔﺮدد.‬

‫ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﻃﻼﻋﺎت آﺑﯿﺎری ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ‬
‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺷﺒﮑﻪﻫﺎی ﻣﺪرﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻢ اﮐﻨﻮن در ﮐﺸﻮر در ﺣﺎل اﺟﺮا و ﯾﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪای‬ ‫ﻫﻨﮕﻔﺖ ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده و از ﻃﺮﻓﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﯿﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﺗﺄﻣﯿﻦ ﯾﮏ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب رو ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ اﺳﺖ، ﻟﺬا‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از روشﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﺋﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ در ﻣﺼﺮف آب ﻣﯽﮔﺮدد، اﻟﺰاﻣﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮﻫﺎ و ﻓﻨﺎوریﻫﺎی ﺟﺪﯾﺪ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت روزاﻧﻪ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﯿﺎز‬ ‫آﺑﯽ ﺑﺼﻮرت زﻣﺎن واﻗﻌﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ.‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭘﯿﭽﯿﺪهای ﮐﻪ ﺑﺼﻮرت دﺳﺘﯽ ﻏﯿﺮﻣﻤﮑﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮای‬ ‫ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮی اﻧﺠﺎم داد. ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی ﻣﯽﺗﻮان از روﺷﻬﺎی ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ‬ ‫ﺗﺒﺨﯿﺮ و ﺗﻌﺮق اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد. ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺳﺮﯾﻊ ﺷﺒﮑﻪﻫﺎی اﺗﻮﻣﺎﺗﯿﮏ اﯾﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮد‬ ‫روﺷﻬﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی در ﺳﻄﺢ دﻧﯿﺎ ﮐﻤﮏ زﯾﺎدی ﮐﺮده اﺳﺖ. ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺪﻟﻬﺎی ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی در اﮐﺜﺮ‬ ‫ﻧﻘﺎط دﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﮕﺎه دادهﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی درﻣﻮرد ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﺧﺎک، اﻃﻼﻋﺎت ﮔﯿﺎﻫﯽ، دادهﻫﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ و ﯾﺎ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت دﯾﮕﺮی راﺟﻊ ﺑﻪ ﺗﺄﻣﯿﻦ آب، ﺳﯿﺴﺘﻢ آﺑﯿﺎری و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺘﺼﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ. از آن ﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آﺑﯿﺎری ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ ﯾﺎ ۱‪ CIMIS‬اﺷﺎره ﮐﺮد. اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ، ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﯿﺶ از‬ ‫۵۲۱ اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ اﺗﻮﻣﺎﺗﯿﮏ را ﺑﺮﻋﻬﺪه دارد ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻧﯿﺎز آﺑﯽ ﮔﯿﺎﻫﺎن، اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻔﯿﺪی را‬ ‫در ﻣﻮرد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ )ﺳﺎﻋﺘﯽ و روزاﻧﻪ(، ﺗﺒﺨﯿﺮوﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ در‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی آﺑﯿﺎری ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺳﺎﯾﺘﻬﺎی اﯾﻨﺘﺮﻧﺘﯽ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺿﺮاﺋﺐ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﯾﮕﺎن در‬ ‫اﺧﺘﯿﺎر ﻋﻤﻮم ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ )(. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ‪ CIMIS‬ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎوری ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ‬ ‫دارد، ﺑﻪ ﻣﺪﯾﺮان ﻣﺰارع و آﺑﯿﺎران در ﺗﺨﻤﯿﻦ زﻣﺎن و ﻣﻘﺪار آﺑﯿﺎری ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ .‬

‫‪SIMIS‬‬
‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ دﯾﮕﺮی ﮐﻪ ﺑﺮای ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺷﺒﮑﻪﻫﺎی آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﺧﻮارﺑﺎر ﺟﻬﺎﻧﯽ )‪ (FAO‬اراﺋﻪ‬ ‫ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ، ‪ SIMIS‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻗﺎدر اﺳﺖ اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻧﯿﺎز‬ ‫آﺑﯿﺎری را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮآن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی آﺑﯿﺎری را ﺑﺮای آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ در ﺷﺒﮑﻪ‬ ‫ﮐﺎﻧﺎلﻫﺎ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ. اﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﻢ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺎﻟﯽ ﻓﺮوش آب و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ارزﯾﺎﺑﯽ ﻋﻤﻠﮑﺮد‬ ‫ﺳﯿﺴﺘﻢ را اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﺪ
‫ﺳﯿﺴﺘﻢ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آﺑﯿﺎری ﺳﻄﺤﯽ‬‫اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ در ﮐﺸﻮر اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻫﺪف از اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻤﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی‬ ‫ﻣﺆﺛﺮ در ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﺑﺮای ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﯾﻦ راه ﺣﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻣﺎن‬ ‫واﻗﻌﯽ دارای ﺳﻪ ﺟﺰء ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت از اﺑﺰارﻫﺎی ﭘﺎﯾﺶ داﺋﻢ رﻃﻮﺑﺖ، ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت‬ ‫ﺷﺮاﯾﻂ آب و ﻫﻮاﺋﯽ و ﺳﯿﺴﺘﻢ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﺑﺮاﺳﺎس دادهﻫﺎی ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه، ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ]۸[.‬ ‫ﺳﯿﺴﺘﻢ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮی دارای اﺟﺰاﺋﯽ ﺑﺮای ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ دادهﻫﺎ، ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی، و راﺑﻂ ﮐﺎرﺑﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.‬
اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎی ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ در اﯾﺮان‬
‫در اﯾﺮان ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده از ‪ GIS‬در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی آﺑﯿﺎری و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺷﺒﮑﻪﻫﺎ ﭼﻨﺪی اﺳﺖ ﮐﻪ آﻏﺎز ﮔﺮدﯾﺪه و‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎﺋﯽ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﯿﺸﺘﺮ اﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ در ﺣﺪ ﮐﺎرﻫﺎی ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﺑﻮده و ﮐﻤﺘﺮ‬ ‫ﺑﺼﻮرت ﻋﻤﻠﯽ ﻣﻮرداﺳﺘﻔﺎده واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد، آب ﻣﻮﺟﻮد ﮐﻔﺎف ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻧﯿﺎزﻫﺎی زراﻋﯽ‬ ‫ﺷﺒﮑﻪ را ﻧﻤﯽدﻫﺪ و ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻧﻮع ﮐﺸﺖ و ﯾﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ آن ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ را اﯾﺠﺎد ﮐﺮد. اﯾﺠﺎد ﺗﻌﺎدل ﺑﯿﻦ‬ ‫ﺗﻘﺎﺿﺎ و ﻣﯿﺰان آب ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺨﺼﻮص در ﻣﻮاردی ﮐﻪ اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ از ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی ﮔﯿﺎه ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ،‬ ‫ﻋﻤﻠﯽ اﺳﺖ دﺷﻮار ﺑﺎ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽﻫﺎی ﻓﺮاوان ﮐﻪ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺪﯾﺮان ﺷﺒﮑﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﺻﺤﯿﺢ آﺑﯿﺎری ﺑﻨﻤﺎﯾﻨﺪ.‬
‫ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه در ‪ GIS‬ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺘﻮان از اﻣﮑﺎﻧﺎت اﯾﻦ اﺑﺰار در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﮑﺎﻧﯽ‬ ‫ﺷﺒﮑﻪﻫﺎ آﺑﯿﺎری اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد. دﯾﺎﻧﯽ و ﻫﻤﮑﺎران ]۱[ اﯾﻦ اﺑﺰار ﺑﺮای ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری ﮐﻮﺛﺮ در‬ ‫ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ دادﻧﺪ. در اﯾﻦ اﺑﺰار اﻣﮑﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آب ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﯿﺎز آﺑﯽ ﮔﯿﺎه ﮐﺸﺖ ﺷﺪه و‬ ‫ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺗﺤﺖ ﮐﺸﺖ وﺟﻮد داﺷﺖ.‬ ‫ﺗﮑﺎﻣﻠﯽ و ﻫﻤﮑﺎران ]۲[ در ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ دﯾﮕﺮ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی را ﺑﺮای ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری در ﺑﯿﻠﻪ‬ ‫ﺳﻮار ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﻤﻮدﻧﺪ. در اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﯿﺮ-ﺗﻌﺮق ﺑﻪ روشﻫﺎی ﭘﻨﻤﻦ-ﻣﺎﻧﺘﯿﺚ، ﻫﺎرﮔﺮﯾﻮز و‬ ‫ﺳﺎﻣﺎﻧﯽ، ﺑﻼﻧﯽ-ﮐﺮﯾﺪل، ﺗﺸﻌﺸﻊ و ﭘﻨﻤﻦ ﺗﺼﺤﯿﺢ ﺷﺪه در ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺑﻪ روش ﭘﻨﻤﻦ-ﻣﺎﻧﺘﯿﺚ )۶۵-‪(FAO‬‬ ‫در ﺣﺎﻟﺖ روزاﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﮔﯿﺮد )ﺷﮑﻞ ۴(. اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻗﺎدر اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﯿﻼن‬ ‫رﻃﻮﺑﺘﯽ ﺧﺎک را اﻧﺠﺎم داده، ﻟﺬا ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺶ ﻣﺮﺗﺐ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻣﯽ ﺗﻮان زﻣﺎن آﺑﯿﺎری را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻤﻮد. ﻣﻘﺪار آب‬ ‫آﺑﯿﺎری ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻧﯿﺰ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺧﺎک و ﻧﻮع ﮔﯿﺎه ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ.‬

‫ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮی‬
‫آﺑﯿﺎری ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه و ﮐﺸﺎورزی ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ اﻣﮑﺎن ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﺸﺎورزی را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ دادهﻫﺎ‬ ‫ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺳﺎزد. ﺑﺎ اﯾﻨﺤﺎل ﮐﻤﺒﻮد اﻃﻼﻋﺎت ﮐﺎﻓﯽ در ﺑﯿﻦ ﮐﺸﺎورزان و آﺑﯿﺎران و ﻋﺪم آﺷﻨﺎﺋﯽ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ‬ ‫ﻓﻨﺎوریﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ، ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺗﺎ از ﮔﺴﺘﺮش اﯾﻦ روشﻫﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﮔﺮدد. ﻫﻢ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ و‬ ‫ﻫﻢ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰارﻫﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ در ﺗﺼﻤﯿﻢ‬ ‫ﮔﯿﺮیﻫﺎ را ﮐﺎﻫﺶ دﻫﻨﺪ روز ﺑﻪ روز ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﺑﺰارﻫﺎی ﺳﺨﺖ اﻓﺰاری و ﻧﺮم‬ ‫اﻓﺰاری ﺑﻮده و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻓﺮادی ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻬﯿﻨﻪ از اﯾﻦ اﺑﺰار در ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﯾﺶ راﻧﺪﻣﺎن ﺑﻨﻤﺎﯾﻨﺪ.‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ‬
‫۱- دﯾﺎﻧﯽ، ش.، ﻣﺤﻤﺪی، ک. و ﻣﻮﺳﻮی زاده، م.ح. ۲۸۳۱. ﮐﺎرﺑﺮد ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﺋﯽ )‪ (GIS‬در‬ ‫ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﻬﯿﻨﻪ آب ﻣﺼﺮﻓﯽ ﺷﺒﮑﻪﻫﺎی آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ، ﯾﺎزدﻫﻤﯿﻦ ﻫﻤﺎﯾﺶ ﻣﻠﯽ ﮐﻤﯿﺘﻪ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ‬ ‫اﯾﺮان، ۴-۳ دی، ﺗﻬﺮان‬ ‫۲- ﺗﮑﺎﻣﻠﯽ، ا.، دﯾﺎﻧﯽ، ش.، ﺣﺠﺎزی، ح.ر. و ﻣﺤﻤﺪی، ک. )۳۸۳۱(. ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺷﺒﮑﻪ‬ ‫آﺑﯿﺎری ﺑﺎراﻧﯽ ﺑﯿﻠﻪ ﺳﻮار ﻣﻐﺎن ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﯿﻼن رﻃﻮﺑﺘﯽ ﺧﺎک در ﻣﺤﯿﻂ ‪ ،GIS‬ﮐﺎرﮔﺎه ﻓﻨﯽ آﺑﯿﺎری‬ ‫ﺑﺎراﻧﯽ-ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪیﻫﺎ و ﭼﺎﻟﺶﻫﺎ، ۵۲ ﺑﻬﻤﻦ، ۶۹-۳۷.‬ ‫:‪۳- California Irrigation Management Information system , available online‬‬ ‫‪http://www.cimis.water.ca.gov‬‬ ‫‪۴- Ehsani, M.R., Mohammadi, K. and Kataoka, T. (2005). Smart farming and its‬‬ ‫.‪application worldwide, Precision Agriculture Conference, Japan‬‬
۴-‫ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﻠﯽ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ اﯾﺮان‬
۵- Lowenberg-DeBoer, J., and S.M. Swinton. 1997. Economics of site-specific management in agronomic crops. Proceeding of the Third International Conference in Precision Agriculture, Minneapolis. MN. June 23-26, pp. 369-396. 6- Pleban, S. and Israeli, I. 1989. Improved approach to irrigation scheduling programs. J. Irrig. and Drain. Eng. ASCE 115 (4): 577-587. 7- FAO, 2002. Scheme Irrigation Management Information System-SIMIS, Land and Water Development Division, FAO, available online: http://www.fao.org/waicent/FaoInfo/Agricult/AGL/aglw/simis.stm 8- Shafique M.S., Skogerboe, G., Loftis, J., Scheitlin, S.M., Rude, P., Hatami, B. and Bargsten, G. 1983. Monitoring and Evaluation of On-Farm Improvements in the Grand Valley Salinity Control Project during 1981 and 1982 Irrigation Season. Department of Agricultural and Chemical Engineering Colorado State University. 130 p.

با اجازه از محققان:‫ﻣﺼﻄﻔﯽ رزاقﻣﻨﺶ، ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ اﺣﺴﺎﻧﯽ، ﮐﻮرش ﻣﺤﻤﺪی‬

ادامه مطلب