7 دی 1399

کودهای شیمیایی

به طور کلی به هر نوع موادی که موجب تقویت خاک ، بالا بردن حاصلخیزی کیفی و کمی خاک و افزایش عملکرد محصول می شود کود گفته می شود.
کودها به طور کلی به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتند از کودهای شیمیایی ، کود آلی و کود بیولوژیک.

کودهای شیمیایی به دو دسته تقسیم می شوند :

عناصر پر مصرف (ماکروالمنت) و عناصر کم مصرف (میکروالمنت) 

عناصر پر مصرف (ماکروالمنت) شامل: ازت (نیتروژن) ، فسفر، پتاسیم، گوگرد، منیزیم و کلسیم

کودهای شیمیایی ازته

ازت در گیاهان به صورت های نیترات ،یون آمونیم و اوره قابل جذب می باشد. نیترات آمونیم ۳۳ درصد ازت داشته و هر دو فرم ازت آن قابل جذب گیاه می باشد. مزیت این کود در پایداری بیشتر آن نسبت به کود اوره می باشد. اوره رایج ترین کود مصرفی کشاورزی در ایران است. اوره از ترکیبات آلی بشمار رفته و به همین فرم قابل جذب گیاه می باشد. از محلول اوره در محلول پاشی برگ گیاهان نیز استفاده میشود. اوره و نیترات آمونیم را می توان قبل از کاشت محصول و یا بصورت سرک و بعد از آن که گیاه مقداری رشد نمود به خاک داد. (اینجا را کلیک کنید)

کودهای شیمیایی فسفاته

به طورکلی درصد فسفر کودهای شیمیایی را بصورت درصد اکسید فسفر ذکر می نمایند. اسید فسفریک که از تجزیه مواد آلی خاک حاصل می شود قابل جذب گیاه است، اما بصورت کود شیمیائی مصرف نمی شود. قسمت اعظم کود فسفره ای که به خاک داده می شود بوسیله کلسیم در خاک های قلیایی و بوسیله آهن و آلومینیوم در خاکهای اسیدی تثبیت می گردد. معمولاً کود فسفره ای که به خاک داده می شود در سال اول بصورت قابل جذب گیاه باقی می ماند و بخش کمی نیز طی سالهای آینده قابل جذب گیاه می گردد.

میزان محلول بودن و حرکت کود فسفره در خاک بسیار محدود است می بایست کودهای فسفره را قبل از کاشت به خاک داد و آنها را مستقیماً در ناحیه توسعه ریشه قرار داد. حداکثر میزان محلول فسفر در PH  ۶ تا ۵/۶ مشاهده می شود. بنابراین رساندن pH خاک به این حدود می تواند در افزایش محلول بودن و جذب فسفر موثر باشد. تغییر pH خاک در خاکهای اسیدی با اضافه کردن آهک و در خاکهای قلیائی با اضافه کردن گوگرد یا کودهای اسیدی انجام پذیر است.

کودهای شیمیایی پتاسه

اغلب کودهای پتاسیم در آب محلول هستند و نحوه اضافه کردن آنها به خاک نقش زیادی در اثر بخشی کود  ندارد. کلرورپتاسیم فراوانترین ترکیب پتاسیم در طبیعت است. کمبود پتاسیم بیشتر در خاک های اسیدی و خاک های شنی دیده می شود، اما کمبود آن در سایر خاک ها تحت شرایط آبیاری و برداشت مقدار زیادی محصول (بخصوص یونجه) نیز مشاهده می گردد. سولفات پتاسیم معمولترین کود پتاسیم است که در زراعت مصرف می شود پتاسیم از تجزیه اولیه بقایای گیاهی نیز به خاک اضافه می شود، اما هوموس خاک بعنوان منبع قابل توجه پتاسیم بشمار نمی رود، زیرا پتاسیم بوسیله مواد آلی تثبیت نمی گردد. نیترات پتاسیم دارای ۴۴% اکسید پتاسیم است، اما کودی گران قیمت می باشد. خاکهائی که مقدار زیادی رس از نوع ورمی کولایت و ایلیت دارند پتاسیم را تثبیت می کنند. کلرورپتاسیم دارای مقدار زیادی پتاسیم (۶۰ تا ۶۲ درصد) می باشد با این حال مصرف کلرورپتاسیم در مواردی که به مقدار زیادی پتاسیم نیاز است چندان مطلوب نیست، زیرا احتمال مسمومیت ناشی از فراوانی کلر پیش می آید. با این که مقداری کلر برای محصولاتی مانند توتون و پنبه لازم است، اما زیادی کلر در خاک موجب آبدار شدن غده سیب زمینی و نقصان کیفیت توتون می گردد.

کودهای شیمیایی گوگرد

هر چه ذرات عنصر گوگرد ریزتر و توزیع آن در خاک یکنواخت تر باشد، سرعت اکسیده شدن گوگرد بیشتر خواهد بود. اکسیداسیون عنصر گوگرد موجب اسیدی شدن خاک گشته و به همین دلیل از آن دراصلاح خاکهای قلیائی استفاده می شود.

کمبود گوگرد در خاک هایی که به شدت در معرض شستشو قرار دارند مشاهده می شود.

در این صورت می بایست گوگرد را بصورت کود به خاک اضافه کرد. مقدار گوگرد کودها را بصورت درصد عنصر گوگرد  ذکر می کنند انتخاب نوع کود گوگرد دار به pH خاک بستگی دارد. در خاک های اسیدی می توان از سولفات کلسیم یا ژیپس(سنگ گچ) بعنوان منبع گوگرد استفاده نمود. این ترکیب دارای ۱۸ درصد گوگرد و ۲۲ درصد کلسیم است ژیپس علاوه بر تامین گوگرد و کلسیم باعث افزایش pH خاک نیز می گردد.

کودهای شیمیایی کلسیم و منیزیم

کلسیم و منیزیم کمتر بعنوان کود مصرف می شوند، زیرا کمبود آنها در بسیاری از خاکها (به استثنای خاکهای نواحی مرطوب) دیده نمی شود. خاکهای نواحی مرطوب اسیدی بوده و برای اصلاح آنها از کلسیم و منیزیم استفاده می شود. در خاکهای اسیدی مقدار زیادی کربنات کلسیم، کربنات مضاعف کلسیم و منیزیم و یا سولفات کلسیم برای اصلاح خاکهای اسیدی مصرف می شود. درنتیجه کمبود احتمالی کلسیم و منیزیم نیز مرتفع می گردد.(رهروان رویش سبز)

 

 

عناصر کم مصرف (میکروالمنت) شامل: آهن، روی، مس، منگنز ، مولیبدن و بور

گیاهان برای رشد کافی به عناصر غذایی نظیر میکروالمنت ها نیاز دارند که تامین این عناصر در خاک­هایی که با کمبود مواجه هستند از طریق کود صورت می­گیرد و علت پیشرفت عملکرد محصولات کشاورزی طی سال­‌های اخیر استفاده از کودهای شیمیایی می‌­باشد. ریز مغذی­ ها (آهن، مس، روی، منگنز، بور و مولیبدن) اگرچه در مقدار بسیار کم مورد نیاز گیاه هستند اما در بسیاری از واکنش‌­های آنزیمی گیاه، ساختار آنزیم­‌های فتوسنتزی، انتقال انرژی و تولید ترکیبات ضروری نقش مهمی ایفا می­‌کنند که با استفاده از کودهای شیمیایی این عناصر در دسترس گیاه قرار می­‌گیرند. با این حال، میزان استفاده از این کودها باید کنترل شده باشد تا موجب مسمومیت گیاه نگردد.

آهن

آهن فلزی نسبتاً فراوان در جهان است و اهمیت حیاتی در زندگی حیوانات و گیاهان دارد. ماده غذایی آهن، یکی از عناصر غذایی کم مصرف است که وجود آن به اندازه کافی برای رشد گیاهان زراعی و باغی لازم است و در تشکیل سبزینه گیاهان زراعی و باغی نقش ارزنده ای دارد.آهن در ساختار هموپروتئین ها مانند سیتوکروم ها ، سیتوکروم اکسیدازولگ هموگلوبین شرکت می‌کند. آهن گرچه در ساختار کلروفیل وجود ندارد ولی در سنتز آن نقش مهمی دارد. این عنصر به اشکال مختلف کانی در خاک وجود دارد.

روی

روی برای فعالیت چند آنزیم مانند الکل دهیدروژناز و کربنیک انیدراز مورد نیاز است. این عنصر در خاک ها به مقدار متغیر وجود دارد ولی نسبت روی قابل جذب و یون روی ضعیف است. کمبود آن در ترکیب و تشکیل اسید ریبونوکلئیک و در نتیجه تشکیل پروتئین گیاهی نقش مهمی ایفا می کند. روی آثار عمیقی در متابولیسم نرمال گیاه دارد و بطور کلی متابولیسم کربوهیدراتها، پروتئین، اکسین و فرآیندهای زایشی تحت تأثیر شدید کمبود روی قرار می گیرند.

مس

مس در ساختار سه نوع پروتئین وجود دارد و چند آنزیم را فعال می کند. یون های مس تنها به صورت کمپلکس و قابل مبادله به ماده آلی، متصل و قابل جذب می باشند. در صورت کمبود مس، برگها کوچک مانده و سرشاخه های جوان دچار برگ سوختگی می شوند و در محیطهایی با PH قلیایی، مس بطور کلی غیر قابل جذب برای گیاه می باشد، لذا بازده مس موجود در خاک های ایران بسیار پائین است. این عنصر در سیستم های آنزیمی اکسیداز- کاتالاز ضروری است و در واکنش های انتقال الکترون سهیم بوده و فعال کننده چندین آنزیم است. این عنصر در گیاه متحرک نیست، لذا همواره به شکل رسوب در خاک باقی می ماند.

منگنز

ماده غذایی آهن، یکی از عناصر غذایی کم مصرف است که وجود آن به اندازه کافی برای رشد گیاهان زراعی و باغی لازم است و در تشکیل سبزینه گیاهان زراعی و باغی نقش ارزنده ای دارد. آهن در ساختار هموپروتئین ها مانند سیتوکروم ها ، سیتوکروم اکسیداز و لگ هموگلوبین شرکت می‌کند. آهن گرچه در ساختار کلروفیل وجود ندارد ولی در سنتز آن نقش مهمی دارد. این عنصر به اشکال مختلف کانی در خاک وجود دارد.

مولیبدن

انتقال مولیبدن احتمالاً در آوندهای چوبی صورت می گیرد. هرچند که از سوی دیگر قدرت جابجایی آن در گیاه نسبتاً کم است و به همین دلیل این عنصر بیشتر در آوندهای آبکشی و سلولهای پارانشیمی متمرکز می شود و به دلیل ناچیز بودن مقدار مولیبدن قابل جذب در خاک، غلظت آن معمولاً در بافت های گیاهی کم است.

بور

این عنصر برای تشکیل دیواره سلولی، انتقال قندها و نشاسته تشکیل جوانه انتهایی تشکیل دانه و لوله گرده ضروری می باشد. با وجود اینکه بور در خاک خیلی پویا می باشد اما در گیاه پویایی آن خیلی کم است. در نتیجه کمبود و سمیت آن هر دو حائز اهمیت است، لذا روش کاربرد بور نقش مهمی در میزان استفاده آن دارد.

مزایای مصرف کود شیمیایی

به طور کلی کودهای شیمیایی در مقایسه با کود های آلی حجم کمتری دارند و قیمت ارزانتر، مصرف راحت‌تر و در دسترس بودن این نوع کود باعث افزایش مصرف آنها نسبت به سایر انواع کودها شده است. ولی باید در نظر داشت استفاده بی‌رویه از مواد شیمیایی می‌تواند خطراتی را برای محیط زیست، آلودگی آب و خاک و در نهایت ورود به زنجیره غذایی انسان و کاهش امنیت غذایی به همراه داشته باشد.

معایب مصرف کودهای شیمیایی

تحقیقات پژوهشگران در سالهای اخیر نشان داده است، استفاده از انواع کودهای شیمیایی، آفت کش‌ها و سموم در تولید محصولات باغبانی و کشاورزی باعث ورود بی‌رویه عناصر سمی همراه کودها به زنجیره غذایی انسان شده است و به مرور در بدن تجمع یافته و باعث افزایش بیماری‌های ناشناخته، انواع سرطان‌ها و ناهنجاریهای ژنتیکی در بشر شده است.

در حقیقت مصرف زیاد مواد شیمیایی، مورد انتقاد دانشمندان و متخصصین قرار گرفته است و بدین ترتیب استفاده گسترده از کودهای شمیایی را زیر سوال می‌برد. مسلما مصرف درست انواع کودها و سموم کشاورزی، مهمترین راه بهبود حاصلخیزی خاک، افزایش تولید محصولات کشاورزی و باغبانی با کمترین پیامدهای جانبی می‌باشد.

توصیه‌های مهم در استفاده از کودهای شیمیایی

به منظور استفاده از کود شیمیایی، توجه به مقدار و بهترین زمان مصرف، نوع کود و روش کوددهی بسیار مهم است و تاثیر بسزایی در تولید محصول خواهد داشت. همچنین باید به نحوی از آن استفاده شود که که بخش اعظم کود بصورت قابل جذب گیاه در خاک باقی بماند و باعث آلودگی محیط زیست و تلفات کود و سرمایه نشود.

این کودها معمولا دارای تعداد معدودی عنصر هستند و از سرعت عمل بالایی برخوردار می‌باشند و بلافاصله پس از ورود به خاک یونیزه شده و بتدریج جذب گیاه می‌شوند. برخی از کودها که از حلالیت بیشتری برخوردار هستند در صورت عدم رعایت مسائل فنی به سرعت تحت تاثیر شرایط محیطی مثل آبشویی، تجزیه و تثبیت قرار گرفته و از دسترس گیاهان خارج می‌شوند. سرنوشت کوتاه مدت و بلند مدت کود در خاک به ترکیب شیمیایی کود، شرایط آب و هوایی ناحیه، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، گونه و رقم گیاه، مقدار کود داده شده به خاک و بالاخره به زمان بستگی دارد.

In general, any type of material that strengthens the soil, increases the quality and quantity of soil fertility and increases crop yield is called fertilizer. Fertilizers are generally divided into three categories: chemical fertilizers, organic fertilizers and biological fertilizers. fertilizers, specifications . Chemical fertilizers are divided into two categories  – macroelements: include  nitrogen (nitrogen), phosphorus, potassium, sulfur,   magnesium and calcium – microelements include: iron, zinc, copper, manganese, molybdenum and boron

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید.

ادامه مطلب
30 آبان 1399

کود آبیاری

کود آبیاری عبارت است از مصرف کودهای شیمیایی همراه با آب آبیاری. در این روش محلول کودی (کود محلول)، در داخل آب آبیاری تزریق و در سطح مزرعه پخش می‌شود. با اجرای کودآبیاری رشد گیاهان بهتر و منظم‌تر صورت می‌گیرد؛ زیرا تمام مزرعه به طور یکنواخت توأم با هم کود و آب دریافت کرده‌اند.

در روش کود آبیاری بازده کود مصرفی بیشتر است و در مجموع مصرف کود کاهش پیدا می‌کند و هزینه کمتری صرف خرید کود می‌شود. کود آبیاری زمانی بهترین نتیجه را خواهد داشت که از طریق انتخاب سیستم آبیاری، توزیع یکنواخت آب را در مزرعه یا باغ داشته باشد و این شرط اصلی در بحث کود آبیاری است.

با اجرای کودآبیاری رشد گیاهان بهتر و منظم‌تر صورت می‌گیرد؛ زیرا تمام مزرعه به طور یکنواخت توأم با هم کود و آب دریافت کرده‌اند.

در سیستم‌های آبیاری تحت فشار که مجهز به تأسیسات مجهز دارند برای کود آبیاری مناسب‌تر هستند.

علاوه بر کود می‌توان از مواد دیگری همراه با آب آبیاری همچون کود؛ سموم و مواد تنظیم کننده رشد را نیز به کار برد.

اگر توزیع آب در مزرعه بطور یکنواخت نباشد ممکن است بخش‌‌هایی از مزرعه از کود کمتری برخوردار و در نتیجه با کمبود عناصر غذایی مواجه شوند، و بخش‌های دیگر کود بیشتری دریافت کنند و مشکل سوختگی و غلظت زیاد عناصر غذایی مطرح شود.

در روش کود آبیاری از مخازنی که تانک کود نامیده می شود برای توزیع کود استفاده می‌کنند که از جمله این مخازن می‌توان از تانک‌های تزریق کود تحت فشار یا پمپ‌های تزریق کننده کود نام برد.  در این روش بازده کود مصرفی بیشتر است و در مجموع مصرف کود کاهش پیدا می‌کند و هزینه کمتری صرف خرید کود می‌شود.

مخزن (تانک ) کود بسته به دبی سیستم و حجم آب قابل انتقال و سطح مزرعه ممکن است از ۱۰۰ لیتر تا ۵۰۰۰ لیتر حجم داشته باشد.

علاوه بر تزریق کود بوسیله تانک کود در سیستمهای آبیاری از روش شیر ونتوری استفاده می شود . در این روش عملکرد این شیرها هم شبیه تانک کودی است، مکانیزم عمل این شیرها بر اساس اختلاف فشار هیدرولیکی ایجاد شده بین نقاط ورودی و خروجی است. این اختلاف فشار ایجاد شده، باعث مکش محلول کودی به داخل لوله آب و انتقال به شبکه آبیاری می‌شود. از طریق شیرهای ونتوری می‌توانید انواعکود کشاورزی را وارد سیستم آبیاری کنید. در این سیستم نیز می‌توانید سرعت ورود محلول کودی به داخل لوله‌ آبیاری را تنظیم و کنترل کنید.

 

نکات قابل توجه در روش کود آبیاری

  • حلالیت نوع کود مصرفی در کودآبیاری باید به گونه ای باشد که در قطره چکان ها رسوب نکند.
  •  کاهش هزینه مصرف کود و کاهش هزینه ها را باید از ارزشمندترین محاسن کودآبیاری قلمداد کنیم.
  • کاهش هَدَررَفت آب و عناصر غذایی در کودآبیاری را از مزایای ارزشمند کودآبیاری عنوان شده است.
  • با اجرای کودآبیاری برای درختان میوه، عناصر محلول به طور یکنواخت در اطراف ریشه قرار می گیرد.
  • رشد گیاهان با اجری کود آبیاری بهتر و منظم‌تر صورت می‌گیرد؛ زیرا تمام مزرعه به طور یکنواخت توأم با هم کود و آب دریافت کرده‌اند.
  • توزیع آب یکنواخت بوده و به اندازه نیاز گیاه آب به خاک داده می‌شود و در نهایت شست و شوی عناصر غذایی ‌به خصوص نیترات در خاک کمتر است و این مسئله از نقطه نظر آلودگی آب‌های زیرزمینی و اثرات زیست محیطی حایز اهمیت است.
  • آب ورودی به  مخزن می تواند از هر جایی وارد شود ولی محلول خروجی از آن که شامل آب و کود محلول می باشد باید قبل از فیلترهای میکرونی مانند فیلتر توری یا دیسکی وارد سیستم شود تا با عبور از این فیلترها، ناخالصی های آن جدا شده و موجب مسدود شدن قطره چکان ها نگردد.
  •  زمان تزریق کود به داخل سیستم نباید ابتدا و انتهای آبیاری باشد. بهترین زمان وقتی است که چند ساعت از آبیاری گذشته باشد تا عمق خاک تا ابتدای محل استقرار و گستردگی ریشه خیس شده باشد و کود در لایه های بالایی تخلیه نگردد. بهتراست حداقل دو ساعت قبل از انتهای آبیاری مراحل تزریق کود به سیستم پایان یابد تا آب تمیز به داخل همه لوله ها رسیده و نازل ها نیز شسته شوند تا پس از آبیاری، رسوب ناشی از مواد معدنی یاآلی در لوله ها به جا نماند.
  •  میزان کود مصرفی باید بر اساس سطح تحت آبیاری یک شیفت و توسط متخصصین تغذیه توصیه شود.
  • می توان مقدار کود توصیه شده برای یک شیفت آبیاری را در دو نوبت آبیاری تزریق نمود. با این روش میزان کود مصرفی در یک نوبت نصف شده و غلظت پایین می آید. این عمل برای آبهای شور مناسب تر است. بطور مثال کود های ازته که شوری بالاتری دارند می توانند در دو یا سه نوبت آبیاری با غلظت کمتر استفاده شوند.
  •  الزاما نباید مقدار کود لازم یک شیفت را در یک تانکر محلول نموده و تزریق کرد بلکه می توان این کار را در دو یا سه تانکر در مدت ۳ تا ۶ ساعت انجام داد.
  •  استفاده همزمان از دو نوع کود یا بیشتر یعنی مخلوط کردن دو نوع کود در یک مخزن به صلاح نمی باشد زیرا ممکن است ترکیب آنها موجب رسوب ناخواسته در سیستم گردد. می توان دو نوع کود را جداگانه و با فاصله زمانی تزریق نمود. لازم است قبل از استفاده از کود، راهنمای روی بسته بندی آن مطالعه شود.
  •  چون محلولهای کود عموما اسیدی یا قلیایی بوده و خورندگی دارند لذا لازم است از تماس محلول با دست و صورت جلوگیری نموده و اقدامات ایمنی لازم از جمله استفاده از ماسک و دستکش را رعایت کرد.
  •  از استفاده همزمان اسید با کود باید پرهیز شود مگر در شرایط خاص که تولید کننده کود، آنرا مشخص کرده است.
  •  باید از استفاده از کودهای غیر قابل حل و یامحلول هایی که منجر به رسوب گذاری می شوند خودداری کرد.
  • حتی الامکان در زمان تزریق کود از سیستم شستشوی معکوس (Back Wash) فیلتراسیون استفاده نشود زیرا آب برگشتی به داخل استخر حاوی کود محلول خواهد بود. باید توجه شود که آب برگشتی مسموم کننده برای دام و انسان می باشد.

 

 

.Irrigation fertilizer is the use of chemical fertilizers with irrigation water. In this method, the fertilizer solution is injected into irrigation water and spread on the field and field. With the implementation of irrigation fertilizer, the growth of crops and trees is better and more regular; Because the whole farm received fertilizer and water evenly.

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید.

ادامه مطلب
24 آبان 1399

نصب پمپهای ساختمانی

پمپهای ساختمانی اصولا به دو روش بدون مخزن و با مخزن اجرا می شود.

انتخاب پمپ آب مناسب

شما پیش از انتخاب و خرید پمپ آب ، باید مشخص کنید که پمپ آب قرار است برای چند واحد مسکونی مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، باید تعداد طبقات ساختمان، متراژ واحدها، تعداد افراد ساکن در هر واحد، مقدار آب مورد نیاز هر واحد، و همینطور تعداد شیرآلات و خروجی‌ها آب و محلی که پمپ باید در آنجا نصب شود را مشخص نمایید.

اما به‌طور کلی، برای خرید پمپ آب مناسب توصیه می‌کنیم این نکات را مد نظر قرار دهید:

مارک و برند: برای خرید پمپ آب مناسب سعی کنید محصولات برندهای معتبر و خوشنام موجود در بازار را انتخاب کنید و از خرید پمپ‌های بی‌نام و متفرقه بپرهیزید.

اصالت کالا: سعی کنید پمپ آب را از یک فروشگاه معتبر خریداری کنید و مطمئن شوید محصول و برند آن اصل بوده و از برند کپی برای محصول بی‌کیفیت استفاده نشده است.

قطعات یدکی: مطمئن شوید ملزومات و قطعات یدکی پمپی که خریداری می‌کنید در بازار موجود باشد تا درصورت بروز خرابی و نیاز به تعمیر پمپ دچار مشکل تامین قطعه نشوید.

گارانتی: بسیاری از محصولاتی که در بازار عرضه می‌شوند ادعای ضمانت و پشتیبانی دارند. اما متاسفانه برخی از آن‌ها در هنگام بروز مشکل، پشتیبانی لازم را از محصول‌شان به‌عمل نمی‌آورند. بنابراین اطمینان کسب کنید که گارانتی پمپ توسط تولید کننده پمپ یا نماینده آن صادر شده و از اعتبار کافی برخوردار است.

 

روش نصب پمپ آب خانگی با مخزن

برای نصب پمپ آب، به ترتیب این کارها را انجام دهید:

مرحله اول: ابتدا ورودی و خروجی پمپ را مشخص کنید. معمولا جهت ورودی و خروجی پمپ با یک فلش روی پمپ نشان داده می‌شود. ضمن اینکه جهت گردش پروانه نیز معمولا بوسیله فلش روی بدنه پمپ مشخص می‌شود. چنانچه جهت‌ها بوسیله فلش روی بدنه پمپ مشخص نشده، محلی که کلید برق در آن نصب شده مشخص کننده‌ خروجی پمپ است.

مرحله دوم: دو سر رزوه را نوار تفلون ببندید و آن‌را برای اتصال آماده کنید.

مرحله سوم: شیر یکطرفه را به سر پمپ ببندید. دقت داشته باشید که فلشی که روی شیر یکطرفه درج شده نشان‌دهنده جهت جریان آب است. بوشن ۲٫۵ را هم در جهت خروجی پمپ ببندید.

مرحله چهارم: شیلنگ‌های رابط را قبل از شیر یکطرفه و بعد از بوشن در مسیر خروجی پمپ نصب کنید.

مرحله پنچم: اگر پمپ دارای تنظیمات خاصی برای روشن و خاموش شدن و کارکرد دائمی است، تنظیمات آن را انجام دهید. در نظر داشته باشید که بهترین حالت برای مصارف خانگی این است که هر زمان شیر آب باز شد پمپ روشن شود و پس از آنکه بسته شد پمپ خاموش شود. در این حالت، چنانچه فشار آب پایین باشد پمپ بصورت خودکار روشن خواهد شد.

روش نصب پمپ آب خانگی بدون مخزن

برای انجام این کار ابتدا باید مکان مناسبی را برای نصب پمپ آب خانگی در نظر بگیریم که دارای مشخصات ذیل باشد:

  • مکان نصب پمپ آب خانگی باید سرپوشیده و به دور از نور خورشید باشد.
  • سطح زیرین پمپ آب خانگی باید صاف و یکدست باشد.
  • در صورتی که پمپ آب خانگی بیش از نیم اسب بخار قدرت دارد، بهتر است مکان نصب پمپ عایق کاری صوتی داشته باشد تا صدای پمپ سبب سلب آسایش ساکنین نشود.

به منظور نصب پمپ آب خانگی فقط کافیست تا پمپ آب را در مسیر جریان لوله اصلی آب ساختمان قرار دهید.

برای این منظور می توانید در هر مکانی که قصد نصب پمپ آب خانگی دارید، لوله اصلی آب ساختمان را ببرید.

حال لوله آب هم قطر یا حتی قطورتر از دهانه ورودی پمپ آب را با کمک مهره و ماسوره از یک طرف به لوله اصلی آب و از طرف دیگر به ورودی پمپ آب خانگی وصل می کنیم.

سپس بعد از خروجی پمپ آب خانگی شیر یک طرفه را نصب می کنیم تا در زمان خاموش بودن پمپ آب خانگی از برگشت آب به داخل پمپ جلوگیری کند.

برخی شیر یک طرفه را قبل از پمپ آب نصب می کنند، ولی بهتر است شیر یک طرفه بعد از پمپ قرارگیرد تا هنگامی که سیستم تحت فشار است و پمپ خاموش می باشد فشار روی پمپ نباشد.

نقشه نصب پمپ آب خانگی بدون مخزن شبیه به نقشه نصب پمپ آب خانگی به همراه مخزن است و فقط لوله کشی های مربوط به مخزن یا منبع در این نقشه حذف می شود.

ادامه مطلب
22 مهر 1399

کشت و آبیاری انار

انار درختچه ‎ای است که اصل آن را آسیای شرقی و ایران نوشته‎اند. به طور وحشی در جنوب قفقاز و جنگل‎های شمال ایران، ساوه و پنجاب هندوستان، وجود دارد.آثارمیوه انار را در گورهای  مصر باستان متعلق به ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد تشخیص داده‎اند عربهای مسلمان به سبب علاقه‎ای که به این میوه داشتند، پس از فتح س

رزمین اسپانیا، کشت آن را در آنجا معمول کردند و حوالی سده هشتم، شهری در اسپانیا که اکنون به نام «گراوانا» وجود دارد، در گذشته انارستان نام داشته است.میوه انار نزد قدیمیان بعنوان سمبل تولید مثل و عشق شمرده می‎شد و بنا به افسانه‎های دیگر انار به واسطه دانه‎‎های فراوانش بعنوان سمبل عامیانه ثروت و تولید مثل شناخته می‎شده است. به همین سبب است که در بعضی از نواحی ترکیه، هنوز هم، تازه عروسان، یک انار رسیده را به زمین می‎کوبند تا بدانند چند دانه به بیرون پرتاب می‎گردد و آن رانشانگر تعداد فرزندان آینده خود می‎دانند .

شرایط کشت انار

درخت انار را می توان در بیشتر خاک ها کشت کرد. و خاک باید زهکشی خوبی داشته باشد.ریشه‎ های درختان انار تا عمق ۱/۵ متری در زمین نفوذ می‎کنند و در عرض ۳ متری هم در سطح زمین پخش می‎شوند. درخت انار به کم آبی مقاوم بوده و نسبت به سایر درختان میوه نیازمندیش کمتر می‎باشد ولی این بدان معنی نیست که به آبیاری دستی نیازی ندارد. برای رشد و توسعه بیشتر ریشه‎ها، باید دقت نمود که سطح آبهای زیرزمینی بالا نباشد در اینصورت بایستی اقدام به زهکشی نمود. میزان آب آبیاری بر حسب عوامل گوناگون از قبیل جنس و عمق خاک،‌شرایط  محیطی، محل و سن درخت متفاوت می‎باشد و میزان دورهای آبیاری را بایستی در هر محل تعیین و تنظیم نمود.

مهمترین ماده مغذی برای درختان جوان انار بویژه در سال اول پس از کاشت آبیاری کافی می باشد. بویژه دوره های خشک برای بهبود رشد و عملکرد و اندازه میوه بسیار مهم است اگر درختان انار در زمان گلدهی رطوبت کافی نداشته باشند باعث ریزش گل می شود ( زیادی هم باعث ریزش گل می شود).

درخت انار به کود بسیار کمی نیاز دارد و در زمان آبدهی از کودهای از کودهای کامل NPK استفاده کنید. درخت انار را به هیچ وجه در سالهای اول بارور نکنید و بخاطر داشته باشید کود زیاد بد است و باعث رشد سنگین تر شاخ و برگ می شود که بر تولید میوه تاثیر می گذارد و حتی باعث ریزش میوه می شود.

آبیاری انار

پس از احداث باغ انار ، آبیاری مهمترین عامل در عملکرد کیفی و کمی باغات انار میباشد. اگر میخواهید تولید میوه بهینه داشه باشد، آبیاری درخت انار اهمیت زیادی دارد. این مقدار آب به چندین عامل بستگی دارد. از جمله میزان بارندگی، نوع خاک ، و زهکشی خاک. درخت انار تحمل شرایط هوای بسیار خشک را دارد. اما برای تولید میوه به رطوبت کمی در خاک نیاز دارد.

آبیاری درخت انار به به چند روش مثل آبیاری غرقابی – نواری – قطره ای – بارانی و بابلر انجام میشود. که میتواند آب چاه – رودخانه و یا قنات باشد. در بین سیستمهای تحت فشار بهترین روش بابلر است. که در کنار هر درخت یک یا دو شیر نصب می گردد. و باید دقت نمود درختان گردو از اواخر مهر ماه دیگر آبیاری نشوند. چون آبیاری درخت گردو در فصل پاییز و زمستان موجب سرما زدگی درختان میشود.

بطور کلی انار ها در خاک شنی به آب و کود بیشتری نیاز دارند و در خاکهای سنگین تر بر پایه خاک رس به اندازه کافی آب احتیاج ندارند.

در نظر داشته باشید  پس از کاشت درختان انار به آب سنگین نیاز دارند و در روزهای اول کاشت دوره آبیاری را کوتاه تر کنید. این عمل باعث تحریک ریشه و شوک نهالها را کاهش می دهد و از خشک شدن نهال جلوگیری می کند. در باغهای با خاک های متوسط ، نیاز نیست هر روز نهال ها را آبیاری کنید و در بیشتر مواقع غیر از این باعث آب آلودگی و رطوبت زیادو در نتیجه پوسیدگی ریشه و سایر بیماریها می شود. در صورت عدم بارندگی کافی آب فقط برای مرطوب نگه داشتن ریشه و اطراف آن نیاز دارد. بخاطر داشته باشددر زمان آبدهی به  هیچ وجه از پاشیدن آب بر روی نهالها خودداری کنید.

وقتی میوه روی درخت انار وجود دارد، درخت خاک کاملا مرطوب را ترجیح می دهد و در دوره های طولانی هوای خشک، اگر آبیاری کم باشد باعث ریزش میوه و کوچک شدن میوه می شود.

اگر به دلایلی در دوره های خشکسالی نتوانید آب کافی را تامین کنید، فقط برای زنده ماندن درخت تلاش کنید و از تولید میوه صرف نظر کنید.

در جدول ذیل نیاز آبی روزانه درخت انار در باغی با تراکم ۱۰۰۰ درخت در هکتار و سطح سایه انداز ۵۰ درصد از محدوده آبیاری توسط درختان باغ آورده شده است.

نیاز ناخالص آبی روزانه درختان انار در ماههای مختلف سال بر حسب لیتر

سن درخت

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

دی

بهمن

اسفند

۱

۵

۱۰

۱۲

۱۵

۱۵

۱۰

۵

۵

۵

۲

۱۰

۱۵

۲۰

۲۵

۲۵

۲۰

۱۵

۱۰

۵

۵

۵

۱۰

۳

۱۵

۲۰

۲۵

۳۰

۳۵

۴۰

۳۰

۱۵

۱۰

۱۰

۱۰

۱۵

۴

۱۵

۲۵

۳۵

۴۰

۴۵

۴۰

۳۵

۲۰

۱۵

۱۵

۱۵

۲۰

۵ و بیشتر

۱۵

۲۵

۴۰

۵۵

۶۵

۵۰

۴۰

۲۰

۱۵

۱۵

۱۵

۳۰

این اعداد تعیین کننده نیاز ناخالص در سیستم قطره ای با راندمان ۹۰% میباشد.
• این نیاز آبی برای دمای محیطی حداکثر ۳۵ درجه سانتیگراد تعریف شده است افرایش دما محیطی باغات به بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد نیاز آبی درخت انار را تا ۱۰۰ لیتر در روز افزایش میدهد.
• این نیاز آب مربوط به اقلیمهای گرمی نظیر ساوه، یزد، اصفهان، خراسان و فارس که از عمده مراکز انارکاری ایران هستند در نظر گرفته شده است.
• نیاز آبی درخت در نیمه دوم از طریق بارندگی تامین میشود. در صورت خشکسالی و عدم بارش به اندازه مطلوب تامین کمبود آب از طریق آبیاری ضرورت دارد.

آب زیادی در فصل پاییز هنگام رسیدن میوه باعث ترک میوه می شود (کمبود آب هم باعث ترک خوردگی میوه می شود). ایده این است در فصل پاییز مثل تابستان رطوبت خاک را حفظ کنید.

هنگام آبیاری با سیستم خودکار بهتر است تایمر خود را در ساعات اولیه صبح تنظیم کنید، نه در اواخر عصر یا شب انجام دهید. کهمی تواند منجر به بروز قارچ و سایر بیماری های شاخ و برگ شود. در طی چند هفته اول پس از کاشت، رطوبت خاک را بررسی کنید و در صورت لزوم زمان آبیاری را تنظیم کنید، تا رطوبت کافی برای درخت حفظ شود.

درخت انار بالغ را در فصل خشک در سال حداقل ماهی دو بار در سال آبیاری کنید. مرطوب نگه داشتن خاک از ترک خوردگی میوه انار جلو گیری می کند.

غرق آب کردن باغ در زمستان سرد، می تواند از سرما زدگی و یخ زدگی درختان جلوگیری کرد.

تکثیر درخت انار

ساده ترین، مفید ترین و متداول ترین شیوه تکثیر و ازدیاد درختان انار استفاده از قلمه می باشد. برای تهیه قلمه بهتر است از قلمه های طویل تر آفتاب خورده و قوی استفاده نمود. طول قلمه نباید از ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر کمتر باشد تا بتوان نهالی پایا و استوار تولید نمود.

آماده سازی خزانه

زمین خزانه را با انجام شخم عمیق در دو جهت عمود بر هم آماده می کنند که بهتر است خاک خزانه خیلی سنگین نباشد تا امکان ریشه زایی بهتر و رشد مطلوب فراهم گردد. بهترین زمان گرفتن قلمه و کشت آن در خزانه هنگام خواب درخت است. لذا توصیه می شود بلافاصله پس از یخبندان و سرمای زمستان اقدام به تهیه خزانه و گرفتن قلمه نمود. پس در شهرهای حاشیه کویر مرکزی ایران اوایل اسفندماه بهترین زمان است.

پس از گذشتن یک سال در صورتی که نهال ها خوب آبیاری شوند و با علف های هرز خزانه مبارزه شود قابل انتقال به زمین اصلی خواهند بود. نهال های ریشه دار شده باید دارای رشد خوب، عاری از بیماری ها و نماتدها و قوی باشد تا بتوان در اسفندماه آن را منتقل نمود.

اگر زمان قلمه گرفتن، نوع قلمه، رقم مناسب و حمل و نقل قلمه با دقت انجام گیرد ریشه زایی در فضای باز بیش از ۹۰ درصد خواهد بود. در صورتیکه قلمه ها در گلخانه و درون گلدان پلاستیکی کشت شوند اولا ملزم به انتقال نهال قبل از بیدار شدن نبوده و می توان در سطح وسیع پس از اردیبهشت نسبت به واکاری نهال های خشک شده اقدام نمود. ثانیا از درصد بالاتر ریشه زایی نسبت به فضای باز برخوردار خواهیم بود. لازم به ذکر است کوتاه نمودن زمان جدا کردن قلمه از پایه مادری تا کشت آن در خزانه نقش بسیار مهمی در افزایش درصد ریشه زایی خواهد داشت.

به منظور انتخاب رقم باید پایه را در سال قبل و زمانی که درخت دارای محصول بوده و یا از باغات مادری که بدین منظور ایجاد شده اند انتخاب نمود. کشت قلمه انار در خزانه و در فضای باز به دو طریق و بدون استفاده از هورمون ریشه زا به راحتی امکان پذیر است.

کشت به صورت کرتی

قلمه ها را به فواصل ۵۰ سانتی متر بین دو ردیف و فواصل ۳۰ سانتی متر روی ردیف درون کرت های کوچکی که کاملا مسطح باشند کشت می کنند.

کشت به صورت جوی و پشته

در دو طرف جوی هایی به عرض ۲۰ تا ۵۰ متر، قلمه های طویل تر به صورت نسبتا مایل کشت می شوند. فواصل قلمه ها از یکدیگر نیز ۳۰-۲۵ سانتی متر می باشد. هر قلمه باید فضای کافی جهت ریشه دار شدن در اختیار داشته باشد به نحوی که ریشه ها با یکدیگر تداخل نداشته و در زمان نقل و انتقال موجب قطع ریشه های موئین نگردد.

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید.

ادامه مطلب
14 مهر 1399

قنات

به کانالهای زیرزمینی که جهت جمع‌آوری آب شیرین و انتقال آن به سطح زمین برای مصارف کشاورزی، انسانی و دامی توسط انسان حفر شده است را در ایران و آسیای میانه قنات و کاریز و در کشورهای عربی فقره می‌گویند.

بر اساس آمار وزارت نیرو حدود ۳۶ هزار و ۳۰۰ قنات در ایران شناسایی شده است، قنات هایی در ایران وجود دارد که بیش از ۲ هزار سال آبدهی دارند،اکنون که کشور در دوره خشکسالی و کم آبی قرار گرفته به اعتقاد کارشناسان، قنات، الگوی حکمرانی و مدیریت صحیح آب است و می‌تواند کشور را از کمند کم آبی نجات دهد، اگر قنات ها احیا شود، توان این را دارند تا بخشی از مشکلات آبی کنونی کشور را متناسب با الزامات زیست محیطی حل کنند

 قنات، تضمین حیات با حکمرانی صحیح آب

قناتهای شاخص ایران

قنات مون در اردستان دو طبقه راهرو دارد که با هم سه متر اختلاف ارتفاع دارند و در ۸۰۰ سال پیش ساخته شده است. این دو راهرو به دو چاه مادر ختم می شوند که ۲۷ و  ۳۰ متر عمق دارند.

قنات وزوان در میمه سه سد زیر زمینی دارد. در اواخر پاییز که نیازی به آب برای کشاورزی نیست دریچه سنگی سدها بسته می شوند و آب از قنات خارج نمی شود. آب چهار ماه درون سدها ذخیره می شود و در ابتدای فروردین دوباره دریچه ها باز شوند. در این صورت خروجی آب قنات از حالت عادی بیشتر می شود. سدهای زیر زمینی در بستری سنگی حفر شده اند و آب از آن هدر نمی رود. این قنات استثنایی در دوره ساسانیان حفر شده است. این قنات ۱۸۰۰ متر طول و ۶۴ حلقه چاه دارد و عمق چاه مادر آن ۱۸ متر است. بزرگترین سد در فاصله ۱۲۰۰ متری چاه مادر در عمق ۱۶ متری حفر شده است و ۹متر ارتفاع دارد. دو قنات  ابو زیدآباد و تلک‏‌آباد  کاشان نیز از جمله قناتهایی هستند که سد زیر زمینی دارند.

قنات هشتاد کیلومتری زارچ طولانی ترین قنات ایران است. این قنات ۲۱۱۵ چاه دارد و در دوره پیش از اسلام حفر شده است. در دوره اسلامی مسجد جامع یزد در کنار خروجی آب این قنات درست شده است و آب مسجد از این قنات تامین می شود. قنات در نیم قرن پیش ۱۵۰ متر مکعب در ساعت خروجی آب داشته است .

قنات مزدآباد اصفهان با ۱۰۰ متر عمق و ۱۸ کیلومتر طول در دوره ساسانی ساخته شده است و آبدهی بسیار بالایی دارد .

قنات قصبه گناباد با عمق چاه مادر ۳۰۰ متری عمیق ترین قنات ایران است. ناصر خسرو طول آنرا ۴ فرسنگ و عمق آنرا ۷۰۰ گز ثبت کرده است. قناتهای گناباد تنها منبع آب این شهر به حساب می آیند. قنات قصبه ۴۷۰ حلقه چاه دارد .

قنات بلده فردوس که تنها منبع آب این شهر است در دوره ساسانی حفر شده است. آب این قنات پس از آبیاری شهر ۳۵ کیلومتر در باغها روان است. در آسیاب سنتی فردوس هنوز پخت نان سنتی انجام می شود.

مهندسی قنات

روش ساخت قنات در طول چند هزاره زیاد تغییر نکرده است. اولین قدم، شناسایی آب در بالادست است که معمولا در پای کوه و ابتدای دشت قرار دارد. محل این آب زیر زمینی با پیمایش سطحی توسط افراد خبره انجام می شود. سپس با حفر چاههای آزمایشی آنرا امتحان می کنند تا از پایداری آن مطمئن شوند. سپس مقنی ها حفر چاه مادر قنات را شروع می کنند. چاه مادر معمولا یک متر قطر دارد. اگر مقنی ها خوش شانس باشن در عمق پایین تر از ۱۶ متری به آب می رسند اما گاهی تا عمق صد متری نیز پایین می روند. حفاری باید در پاییز انجام شود که فصل کم آبی است و این امکان را می دهد تا چاه هر چه عمیق تر کنده شود.
مرحله بعدی پس از تعیین محل چاه مادر محاسبه مسیر و شیب کانال قنات بر پایه  محل خروجی قنات است. شیب کانال قنات معمولا ۱ به ۱۵۰۰ است. اگر شیب کمتر باشد گندآب ایجاد می شود و اگر بیشتر باشد جریان آب باعث خوردگی می شود و قنات ریزش می کند. کنترل شیب توسط ریسمان و شاقول انجام می شود.

آب قنات 2 روستا در بوکان پس از 40 سال جاری شد - ایرناریسمان و شاقول

در ابتدا توسط ریسمان، عمق چاه مادر محاسبه می شود. ارتفاع چاههای بعدی در کاغذ حساب می شود و عمق چاهها در حین حفاری مرتبا با ریسمان کنترل می شود. سختی کار در این است که  برای محاسبه عمق چاهای بعدی باید اختلاف ارتفاع سطح زمین نیز در نظر گرفته شود.
حفاری کانال قنات از محل خروجی قنات شروع می شود زیرا در صورتی که آب به تونل بیفتد، شیب تونل باعث تخلیه آنمی شود و حفاری می تواند در سر تونل ادامه یابد. محل خروجی قنات معمولا میدان شهر یا روستا یا زمین کشاورزی فردی است که هزینه ساخت قنات را پرداخت میکند. درون کانال در محل خروجی آب معمولا سنگفرش می شود تا در مقابل طوفان دوام بیشتری داشته باشد.راهروی قنات معمولا کمتر از یک متر عرف و یک و نیم متر ارتفاع دارد.
مسئله بعدی تعیین امتداد مسیر است. این کار توسط دو چراغ روغنی انجام می شده است. از روی زمین امتداد مسیر تا چاه مادر مشخص است. در این امتداد ریسمانی روی زمین گذاشته می شود.با اختلاف یک متر روی این ریسمان دو علامت زده می شود و در زیر این دو علامت یک چاه تخلیه کنده می شود. پس از حفر چاه به عمق محاسبه شده دو چراغ نفتی دقیقا در زیر دو علامت به ته چاه انتقال داده می شوند. این دوو چراغ مه در ته چاه قرار میگیرند دقیقا در امتداد مسیر قنات هستند و مقنی ها که حفاری کانال را شروع می کنند مرتبا خود را بااین دو چراغ می سنجند. آنها باید امتداد مسیر حفاری خود را با چراغ یکی کنند. برای این کار با یک چشم از وسط راهرو به چراغها نگاه می کنند. اگر امتداد کانال درست باشد باید دو چراغ را روی هم به صورت یک نقطه ببینند. اگر کانال منحرف شده باشد دو چراغ به صورت دو نور مجزادیده می شوند و مقنی می تواند بفهمد چگونه باید مسیر را اصلاح کند.

نخاله حفاری در سطلهای چرمی از نزدیکترین چاه توسط چرخ چاه خارج و در کنار دهانه چاه تخلیه می شود. یک مقنی در سر تونل به حفاری ادامه می دهد و فرد دیگری مرتبا مسیر تونل را پیمایش می کند تا سطلهای خاک را به نزدیکترین چاه برساند و از آنجا آنها را تخلیه کند. به این ترتیب اگر مسیر قنات را از آسمان نگاه کنید سوراخهایی در زمین در یک امتداد دیده می شوند. تپه کوچکی که در کنار هر چاه درست می شود از ورود آلودگی سطح زمین به قنات جلوگیری می کند.

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید. 

ادامه مطلب
4 مهر 1399

آبیاری زعفران

زعفران گیاهی است که نیاز آبی کمی داشته و با توجه به اینکه پیاز زعفران در عمق ۲۰ سانتی کاشته می شود آنقدر آب داده شود که حداکثر رطوبت آن تا عمق ۴۰ سانتی متری در زمین نفوذ نماید زیرا آبی که در عمق بیشتر نفوذ کند قابل جذب ریشه زعفران نبوده و هدر می رود.

به جای آب زیاد می توان تعداد دفعات آبیاری را افزایش داد که بازده بهتری خواهد

داشت و با توجه به اینکه زعفران عمدتا در مناطق خشک کشت می شود که دارای دوره طولانی گرما و تابش آفتاب می باشد مدیریت آبیاری بسیار ضروری است. تحقیقات دانشمندان اسپانیا ثابت کرده است که زعفران پس از طی دوره خواب حقیقی حدود ۴۰ الی ۵۰ روز هم احتیاج به درجه حرارت ۲۳ تا ۲۵ درجه دارد که اعضاء برگ و گل را در داخل جوانه خود بوجود آورد و حدود دو هفته نیز باید درجه حرارت خاک به ۱۷ درجه کاهش یابد تا خواب پیاز به کلی شکسته شده و با نزول باران یا یک آبیاری از خاک بیرون آید. پس ملاحظه می‌کنید که چرا در مناطق سردسیر گل‌ها زودتر و در گرمسیر دیرتر می رویند زیرا عبور یک جبهه سرد و طولانی و باران و یا آبیاری در شهریور می‌تواند گل‌ها را در منطقه سردسبر در هفته اول مهر بیرون آورد و یا ادامه گرمای طولانی تابستان و نبودن جبهه سرد در مهر می‌تواند گل را در منطقه گرمسیر تا اواخر آبان به تأخیر اندازد اما لازم است بدانیم هم آب زود و هم آب دیر اثر بد باقی می‌گذارند و در یک سال عادی بهترین زمان آبیاری اول در سردسیر دهه اول مهر و در گرمسیر اواخر مهر می‌باشد و معمولاً مزارع زعفران ۵ بار در سال آبیاری می‌شوند.

آب اول (بسار آب): که در سردسیر در اوایل مهر انجام می‌شود و عمل سله‌شکنی و چهار شاخ‌زنی پس از این آبیاری انجام می‌شود و سه هفته بعد گل‌ها نمودار می‌شوند.
آب دوم (زاج آب): که معمولاً ۴۰ روز پس از آبیاری اول اتفاق می‌افتد از ضروریات این آبیاری این است که قبل از آن می باید کود شیمیایی و کود حیوانی مزرعه شخم شود و سپس آبیاری کنیم.
دو آبیاری فوق در توسعه ریشه‌های پیاز زعفران و رسانیدن غذا به آنها و رشد و نمو گیاه و درشت‌کردن پیاز دختر بسیار مهم‌اند و معمولاً پس از این دو آبیاری بارندگی‌های پاییزه و سپس سرما و برف‌های زمستانی نیاز آبی زعفران را تأمین می‌کنند. اما در سال‌هایی که در پاییز خشکسالی بوده و جبهه هوای گرم دیر از بین برود آب سومی در آذر ماه نیز لازم می‌شود ولی باید خیلی محتاط بود که مواجه با یخ‌زدگی زمین نشود که صدمه کلی به پیازها وارد شود بنابراین مصلحت است که از ۲۰ آذر ماه به بعد در سردسیر از آبیاری ممانعت به عمل آوریم.
اگر در زمستان بارندگی و یا برف به مقدار متعارف از آسمان ببارد به کمک دو آبیاری که انجام شده زعفران در دوران شدت رشد فعالیت طبیعی داشته و برگهایش روزی نیم سانتیمتر رشد می‌کند و در اسفند ماه طول آنها تا ۶۰ سانتیمتر و بیشتر می‌رسد و پیاز دختر کامل شده و جای مادر را می‌گیرد و پیاز مادر با ریشه‌هایش از بین می رود.
آب سوم: در اثر رطوبت زمستانه علوفه هرز می رویند لذا در اوایل اسفند آبیاری سوم انجام می‌شود که عملیات وجین را آسان‌تر می‌کند.
آب چهارم: این آب که تا اواخر اسفند ماه داده می‌شود برای حفظ رطوبت پیاز در خاک مهم است و درشتی پیاز دختر را حفظ می‌کند و در سال‌های مرطوب و در نقاط سردسیر به همین چهار آب بسنده می‌شود.
آب پنجم (زرد آب): این آب که قبل از زرد شدن برگ های زعفران صورت می‌گیرد آخرین آبیاری زعفران به حساب می‌آید و معمولاً در فروردین ماه صورت می‌گیرد.
توجه کنید که گرچه تحقیقات انجام شده  کل نیاز آبی زعفران را در حدود ۳۰۰۰ متر مکعب معلوم کرده است اما در بین دفعات آبیاری آنچه که در اسفند انجام می‌شود بسیار مهم است زیرا در اسفند و فروردین میزان تبخیر رطوبت خاک و گیاه زعفران به علت گرم شدن هوا و انبوهی برگ ها بیشترین مقدار می‌شود از طرفی گیاه در این ماه ها ریشه است و نمی تواند نیاز آبی خود را برطرف کند بنابراین در این دوره که مواجه با توقف رشد گیاه می باشد آبیاری اسفند موجب حفظ رطوبت خاک اطراف پیاز شده و لذا رطوبت پیاز جوان به خاک کشیده نمی‌شود و دوم این که بارانهای اسفند و فروردین بی‌نهایت با ارزش و مهم‌اند زیرا برگ‌ها را شاداب نگهداشته و در برگشت مواد غذائی از برگ‌ها به پیازها و درشت کردن آنها بسیار مؤثرند و پیش‌بینی می‌شود که اجرای آبیاری بارانی در اسفند ماه یا پاشیدن آب با تانکر روی مزارع در سال‌هایی که اسفند و فروردین خشکسالی می‌شود مفید واقع شوند.
در تحقیقات اخیر که در قائن صورت گرفته اثرات آبیاری قطره‌ای مورد بررسی قرار گرفته است که با توجه به آن می توان مصرف آب را به ۲۲۷۰ متر مکعب در هکتار سال کاهش داده و موجب افزایش عملکرد بیشتر شد.

آبیاری تابستانه: در تحقیقی که در سال ۱۳۷۳ به مدت سه سال در بجستان و خضری قائن صورت گرفته انجام یک آبیاری در نیمه مرداد ۴۰٪ محصول را افزایش داده است این تحقیقی بعداً در مشهد نیز  تکرار شده و در آنجا نیز روی مزرعه جوان ۲۰٪ به محصول اضافه شده است و تاکنون افرادی زیاد گزارش داده‌اند که از یک آبیاری در نیمه مرداد افزایش عملکرد بدست آورده‌اند اما تحقیقات بعدی  گزارش داده‌ اند که آبیاری تابستانه کمک به افزایش کنه در پیاز زعفران می‌نماید که با توجه به ماندگاری زعفران به مدت ۸ سال در خاک می‌تواند موجب خسارت و ایجاد کچلی در مزرعه بگردد. اینک از آن‌جاکه افزایش محصول در اثر آبیاری تابستانی چشمگیر و قابل توجه است و نمی‌توان به آسانس از آن چشم‌پوشی کرد لذا به کشاورزان توصیه می‌شود حتماً پیازها را قبل از کاشت با کنه‌کش ضد‌عفونی نمایند و آنها را عمیق‌تر بکارند و اگر در سال دوم با نمونه‌گیری پیازها آلودگی کنه را در خاک مزرعه مشاهده نمی‌کنند لذا از آنجا که در روش نوین زعفرانکاری ماندگاری پیاز در خاک کوتاه بوده و بیش از ۴ سال توصیه نمی‌شود لذا کنه دارای خسارتی نمی‌شود و انجام آبیاری نیمه‌ی‌دوم مرداد از سال دوم مفید بوده و افزایش عملکرد و سود کشاورز را تأمین می‌کند .
کشاورزان می‌باید از اهمیت آبیاری‌های اسفند غافل نمانده و تأثیر مهم بارندگی‌های اسفند و فروردین را در درشت شدن پیازها از نظر دور ندارند.

 

———————————————————————–

در خراسان به طور سنتی آبیاری مزارع زعفران محدود به چهار آبیاری می باشد، اما در فاصله ماههای مهر و اردیبهشت نیاز آبی زعفران مانند هر گیاه دیگر باید تامین گردد.  پس از پایان کاشت پیازهای زعفران که حداکثر تا آخر شهریور ماه طول می‌کشد حدود ۱۵ تا ۱۰ روز بعد از کاشت اقدام به آبیاری مزرعه می‌نمایند. در نقاط مختلف خراسان بسته به وضعیت آب و هوایی منطقه از اواسط مهر ماه تا دهه اول آبان آبیاری زعفران شروع می‌شود. با توجه که گل کردن زعفران تا حدودی تابع آب اولیه می‌باشد لذا برای اینکه برداشت زعفران با مشکل مواجه نشود آب اول را در بین قطعات با فاصله چند روز تقسیم می‌کنند تا بدین وسیله دوران اوج گلدهی قطعات با یکدیگر همزمان نباشد. آب اول زعفران خیلی مهم است و تمام نقاط زمین باید بطور کافی و یکنواخت آب بخورد تا گلهای یک قطعه با هم و هم زمان بیرون آیند.

بعد از گاو رو شدن مزرعه برای سله شکنی از کج بیل و چهار شاخ فلزی یا گاو آهن ایرانی با عمق کم استفاده می‌شود متعاقب آن زمین را ماله می‌کشند. سله شکستن زمین باعث می‌شود که جوانه‌های گل با سهولت بیشتری از خاک بیرون آمده و رشد قوی و مطلوبی داشته باشند. پس از آبیاری اول به فاصله ۲۰ – ۱۵ روز بعد از آن اولین گلهای زعفران ظاهر می‌شوند بدیهی است که مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نمی‌دهد. از اوایل فروردین تا زمانی‌که رنگ برگها به زردی مایل شود هر ۱۲ – ۶ روز یکبار آبیاری انجام می شود. بعد از وجین یک نوبت آبیاری به تاخیر بیفتد تا علفهای هرز از بین رفته و مجددا سبز نشوند. آب آخر در درشت شدن پیاز موثر است.

آزمایشات نشان داده است که یک آبیاری در مرداد ماه می تواند باعث افزایش عملکرد زعفران گردد؛ هر چند تا حصول نتایج موکد دیگر به دلیل افزایش بیماری قارچی در زعفران؛ این آبیاری قابل توصیه نمی باشد.

———————————————————————–

با توجه به نیاز کم آب زعفران معمولا کشاورزان از روشهای ستی استفاده می کنند ولی می شود با استفاده از روش قطره ای و استفاده از نوار تیپ جهت آبیاری ردیفهای کشت زعفران استفاده نمود.

 

Saffron is a plant that needs little water and due to the fact that saffron bulbs are planted at a depth of 20 cm, enough water should be given so that its maximum moisture penetrates to a depth of 40 cm in the ground because water that penetrates deeper can absorb the roots. There is no saffron and it is wasted. Instead of a lot of water, the number of irrigations can be increased, which will give better yields

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید.

ادامه مطلب
27 خرداد 1399

کشت و آبیاری ذرت

ذرت یکی از غلات مهم و پر محصول و دارای اهمیت در تغذیه می باشد. از نظر سطح کشت بعد از گندم و برنج سومین غله به حساب می اید و بیش از ۴۵ درصد ذرت دنیا در امریکا تولید می شود. مهمترین مناطق کشت ذرت در ایران استانهای مغان ، اردبیل ، مازندران ، گرگان و اطراف تهران می باشد . بنا به امار سال ۱۳۸۲ سطح کشت ذرت دانه ای در ایران حدود ۲۱۰ هزار هکتار بوده که نزدیک به ۲ میلیون تن عملکرد دانه داشته است بیشترین سطح کشت مریوط به استان فارس در حدود ۱۰۰ هزار هکتار بوده که تولید ان بیش از ۶ هزار تن ذرت دانه ای بوده که مقام اول کشوری را دارد. ذرت به عنوان گیاه دنیای جدید شناخته شده که حدود ۳ هزار سال قبل از میلاد در امریکای جنوبی وجود داشته و بعد از سفر کریستف کلومب یعنی در ۱۴۹۴ میلادی از کوبا به اروپا و از انجا به اسیا منتقل شد.

منشأ و تاریخچه ذرت

منشأ اولیه ذرت آمریکا است . ذرت اصلی ترین زراعت جهت تأمین مواد غذایی در مکزیک ، آمریکای مرکزی و جنوبی قبل از کشف قاره جدید بوده است .

     تحقیقات باستانشناسی در کشور مکزیک مشخص نموده است که ذرت حدوداً ۴۵۰۰ سال قبل از تاریخ در آنجا کشت می گردید . سه مبداء اولیه برای ذرت ذکر می نمایند که این سه مبداء منطبق با سه تمدن بزرگ در آمریکای جنوبی و مرکزی بوده ( inca در پرو Aztec در مکزیک ، Maya در گواتمالا)‌ پس از کشف قاره آمریکا توسط کریستف کلمب در سال ۱۴۹۳ ذرت وارد اسپانیا گردید و از آنجا به ایتالیا و پرتغال و سایر کشورهای اروپائی گسترش یافت. پرتغالیها در اوایل قرن شانزدهم میلادی ذرت را وارد اندونزی ، افریقا ، هندوستان و چین نمودند. وارد شدن ذرت به ایران در سال ۹۲۱ شمسی توسط پرتغالیها صورت گرفت و از آن به بعد بعنوان یک زراعت فرعی در حاشیه مزارع و باغات صیفی کشت می گردید. در ایران ذرت از سه دهه پیش رفته رفته جای خود را باز کرد و در سال ۱۳۵۳ جزء طرح های افزایش تولید جای داده شد.

اهمیت و ارزش غذایی ذرت

ذرت به دلیل خصوصیات خیلی زیاد خود مخصوصاً بدلیل قدرت سازگاری به شرایط اقلیمی گوناگونی که دارد خیلی زود در تمام دنیا گسترش یافت و مکان سوم را بعد از گندم و برنج از نظر سطح زیر کشت به خود اختصاص داده . گیاه ذرت مواد قندی و نشاسته زیادی دارد و عملکرد محصول ذرت علوفه ای بیش از ۸۰ تن در هکتار است. این گیاه یکی از بهترین گیاهان برای تولید علوفه سبز ، سیلو و دانه است.

    ذرت علوفه ای ، علوفه بسیار خوشخوراکی جهت گاو و گوسفند است و شرایط مکانیزاسیون را بخوبی می پذیرد این نوع ذرت دارای مــــقادیر خیلی زیادی مواد معدنی مخصوصاً N.P.K CA. در مقایسه با موقعی است که بصورت دانه مصرف می گردد. در یک ســـــری آزمایش مشخص شده است که حدود ۵۰% ماده خشک در برگ و ساقه ذخیره می گردد، همچنین حدود ۳۷% ازت ، ۲۶% فسفر و ۶۱% پتاس و ۷۹% کلسیم در برگ و ساقه موجود می باشد. علوفه این نوع ذرت غنی از مواد گلوسیدی و انرژی زا و فقیر از پروتئین است به همین دلیل این نوع علوفه را باید همراه با علوفه هائی که غنی از پروتئین هستند. بطور مخلوط در جیره غذایی دام وارد نمود. در ضمن ذرت فوق العاده سهل الهضم بوده و سیلوی آن برای دامهای پرواری عالیترین غذا است.

عوامل دیگری که باعث گردید این گیاه به مقدار خیلی زیاد گسترش یابد عبارتند از :

۱.     مقاومت خیلی زیاد نسبت به خشکی و ورس

۲.     عملکرد زیاد آن در هکتار

۳.     قدرت پذیرش مکانیزاسیون در مراحل مختلف کاشت، داشت ، برداشت

۴.     پذیرش کشتهای متوالی به مدت چند سال

۵.     سهم عمده و نقش روز افزون ذرت در تأمین مواد غذایی مورد نیاز انسانها ، دام و طیور و مصارف صنعتی

۶.     ارزش علوفه ای دانه و کاه ذرت

خواص گیاه شناسی ذرت

ذرت گیاهی است یک پایه بدین معنی که گلهای نر و ماده جدا از هم ولی بر روی یک پایه قرار دارند. ذرت دارای ساقه استوانه ای می باشد که در مقطع عرضی بیضوی است. ارتفاع ساقه بسیار متغیر و بسته به شرایط اقلیمی به ۸ متر هم می رسد ولی بطور معمول ساقه ذرت ۳-۵/۱ مـــــتر طول دارد ضمناً ساقه ذرت تقریباً ۳ سانتی متر و حدود۸ تا ۱۲ میان گره می باشد.

برگهای ذرت شبیه سایر غلات شامل پهنک برگ و غلاف است . غلاف برگ ذرت ساقه را در آغــوش می گیرد و طول برگ به ۸۰-۳۰ سانتی متر و عرض آن به ۱۰ سانتی متر می رسد

تعداد برگهای ذرت بطور متوسط بین ۱۲تا۱۸ عدد است .واریته های زودرس تعداد برگ کمتر و ارقام دیررس برگ بیشتری دارند. ذرت دارای ریشه های قوی و انبوه ولی سطحی است.

    همانطور که اشاره شد ذرت گیاهی است یک پایه و در نتیجه بعلت جدا بودن اعضاء زایشی گرده افشانی آن بطور غیر مستقیم و بیشتر بــــــوسیله باد صورت می گیرد و باد می تواند گرده ها را تا چندین کیلومتر منتقل نماید. تحت شرایط عادی مدت ۲۴ساعت زمان لازم است تا عمل باروری یک بلال بطور کامل صورت گیرد.

انواع ذرت (بر حسب ساختمان دانه )

ذرت دارای یک گونه می باشد ولی ارقام و واریته های بیشماری از آن وجود دارد به همین لحاظ واریته ها را برحسب ساختمان دانه به گروههای مختلف طبقه بندی می نمایند.

۱.     ذرت دندان اسبی

۲.     ذرت بلوری

۳.     ذرت آردی

۴.     ذرت شیرین ( قندی) (sweetcorn)

۵.     ذرت پاپ کرن(pop corn) یا نقل وپیرزن

۶.     ذرت غلاف دار( گلوم دار )

۷.     ذرت مومی

آبیاری ذرت

ذرت یک گیاه وجینى است و معمولاً به‌روش شیارى آبیارى مى‌شود. این گیاه براى تکمیل چرخه زندگى و تولید محصول مناسب به‌آب نیاز مُبرم دارد و در پاره‌اى از مراحل رشد، مثلاً گسترش سریع برگ‌ها، گرده‌افشانى و پرشدن دانه که معمولاً با ماه‌هاى گرم تابستان مصادف است، نیاز این گیاه به‌ آب شدت مى‌یابد. تعداد و فاصله بین آبیار‌ها تحت‌تأثیر متغیرهاى آب وهوائی، خاکى و گیاهى مختلف قرار مى‌گیرد و مى‌تواند بین ۲ تا ۱۵ بار تغییر کند. اگر بستر بذر در موقع بذرکارى خشک باشد به‌منظور تسریع در جوانه زدن بذر و یکنواخت شدن سطح سبز مزرعه آبیارى آن قبل از بذرکارى ضرورى است.

زراعت ذرت در مناطقى با بارندگى‌هاى سالانه بین ۲۵۰ تا ۲۵۰۰ میلى‌متر به‌صورت دیم‌کارى امکان‌پذیر هست؛ مقدار کل آب مصرفى این گیاه به‌صورت تبخیر و تعرق در خلال دوره رشد تقریباً ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلى‌متر است که تقریباً به‌نسبت مساوى بین این دو فرآیند تقسیم مى‌شود.

ذرت به صورت ردیفی (در روشهای غرقابی) ، نوار تیپ (در روش قطره ای) و سنتر پیووت (در روش بارانی ) آبیاری می گردد.

 

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید. 

ادامه مطلب
30 تیر 1398

کشت و آبیاری یونجه

یونجه یک گیاه علوفه ای چند ساله از خانواده بقولات می باشد که حدود ۵ بار در مناطق سرد سیر و ۱۵ نوبت در مناطق گرمسیر قابل برداشت می باشد.

آماده سازی بستر شخم عمیق ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر با گاوآهن بشقابی همراه دیسک سبک وعملیات تسطیح با ماله لیزری یا معمولی شیب زمین ۱ درصد بسیار مناسب و۱تا۲ درصد مناسب ۲تا۵ درصد نسبتا مناسب است

قابل توجه دیسک سنگین خاک را پوک نموده وخاک سله می بندد. ویثرگی بافت خاک بافت خاک مناسب یونجه کاری لوم شنی یا لوم رسی میباشدعمق خاک حداقل باید یک متر، PH خاک ۷ تا ۶ ، EC وشوری آن ۰ تا ۲ پیشنهاد میگردد.

خاک مناسب برای کاشت یونجه

در برخی از مناطق که سطح سفره های زیرزمینی بالاست، یا نفوذپذیری خاک توسط لایه های بستری کاهش پیدا کرده است و یا در مسیل رودخانه ها قرار دارند، ممکن است در فصول پرباران سال حالت غرقابی ایجاد شود. یونجه به ویژه در مراحل رشد فعال به شرایط غرقابی حساس است. این حساسیت از بابت کاهش اکسیژن در دسترس ریشه ها و گره های تثبیت کننده نیتروژن ایجاد شده در نتیجه آن نارسایی های تنفسی و همچنین بیماری های مختلف ریشه و طوقه توسعه می یابد. در صورتیکه ایجاد حالت غرقابی همزمان با افزایش دمای هوا باشد، احتمال توسعه بیماری ها به شدت افزایش پیدا خواهد کرد. پیش از انتخاب چنین زمین هایی برای کاشت، بایستی بررسی لازم انجام گیرد تا بتوان مطمئن شد که می توان با خاک ورزی مقی میزان نفوذپذیری را افزایش داد. در صورت برطرف نشدن تنگنای غرقابی باید از کاشت یونجه در کشتزار خودداری نمود.

 بذر و کاشت یونجه

اگر بخواهیم بهار بکاریم باید اواخر فروردین بعد از رفع خطر سرمازدگی بذرها را بکاریم دیگر زمان مناسب برای کاشت بذر برای مناطق گرم و معتدل نیمه دوم شهریور می باشد.
برای گرفتن نتیجه بهتر بذر یونجه را به محلول ای ام با نسبت ۱ به ۱۰۰ آغشته می کنیم سپس توسط دست یا ماشینهای بذر پاش آنها را در زمین می کاریم بهتر است طوری کاشته شود که بذر حدود ۲ تا ۳ سانتی متر به عمق برود.

۱) یونجه همدانی :

از نام منطقه همدان مشخص است این نژاد یونجه مخصوص رشد و نمو در مناطق سردسیر است این یونجه جایگزین یونجه رنجر که در گذشته در مناطق سرد کاشته می شده گشته است شاخص ترین خصوصیت این نژاد مقاومت بالا نسبت به سرما است.
از نظر ظاهری ساقه های بلندی دارد و شاخ و برگ نسبتا کم و ارتفاع بوته ها به ندرد به ۹۰ سانتی متر می رسد نیاز آبی این رقم تقریبا بالاست و تقریبا هر ۸ روز تا حداکثر ۱۰ روز نیاز به آبیاری دارد.

۲- یونجه یزدی :

رقم یزدی رقمی عالی برای مناطق کویری و معتدل است تحمل این رقم نسبت به گرما خوب است و قابلیت کاشت در مناطق نسبتا گرم را نیز دارد این نژاد ارتفاعی بالای ۶۰ سانتی متر به ندرت پیدا می کند ولی شاخ و برگهای نسبتا زیادی دارد و برگهای آن بزرگ است. در شرایط خوب این نژاد یونجه تا ۷ چین در سال می دهد که به همین دلیل به آن یونجه ۷ چینی نیز میگویند.

۳- یونجه بغدادی :

یونجه بغدادی برای مناطق گرمسیری ایده آل است و بیشتر در نواحی جنوبی کشور و خوزستان کشت می شود مقاومت بالایی نسبت به گرمای طاقت فرسا دارد ارتقاع این نژاد گاهی به بالای ۱ متر نیز می رسد و از این نژاد می توان تا سالی ۱۰ چین برداشت کرد. از دیگر مزایای این بذر مقاومت آن نسبت به شوری است.

۴- یونجه بمی :
یونجه بمی هم مخصوص مناطق گرمسیر است ارتفاع آن کوتاه بین ۶۰ تا ۷۰ سانتی متر است و برگهای بزرگی دارد این رقم می تواند در سال تا ۱۰ چین محصول بدهد .

۵- یونجه نیک شهری:
این نژاد یونجه مقاومت بالایی نسبت به گرما دارد و می تواند تا دمای بالای ۵۰ درجه را تحمل کند نیاز آب و غذایی بالایی دارد.

آب مورد نیاز یونجه

عمق نفوذ ریشه های گیاه یونجه چه مقدار می باشد؟ نیاز آبی یونجه چگونه است؟ روش های مناسب جهت آبیاری یونجه در شرایط مختلف چه روشی می باشد؟

یونجه گیاهی است که در برابر خشکی مقاومت نسبی دارد. با این حال محصول یونجه خوب در اراضی با خاک های مناسب و عمیق و آب فراوان تولید می شود. یونجه دارای ریشه های عمیقی است، به طوری که در شرایط مطلوب خاک و رطوبت، ریشه هایش تا بیش از ده متر نفوذ می کند. بایستی توجه داشت که ریشه های فعال یونجه تا عمق یک تا سه متر نفوذ می کند. با این همه یونجه توان جذب رطوبت از منابع سطحی و عمیق خاک را دارد.

آب مورد نیاز یونجه بستگی به عوامل مختلفی مانند میزان تبخیر و تعرق، ارقام مختلف یونجه، حاصلخیزی خاک، قابل دسترس بودن آب و اثرات متقابل این عوامل عمده دارد.

به طور کلی برای تولید یک تن ماده خشک، یونجه نیاز به ۱۵ سانتی متر آب دارد. از این رو حداقل بارش ۵ سانتی متر در هفته تا زمان برداشت برای تولید یونجه مورد نیاز است.

فاصله آبیاری یونجه نباید آنقدر زیاد باشد که تنش های آبی شدید به گیاه وارد شود، در این میان تأمین آب گیاه به ویژه در آغاز گل دهی را بایستی با دقت فراوان انجام داد. البته رطوبت خاک نیز نباید آنقدر زیاد باشد که سبب خوابیدگی و تأخیر در تشکیل دانه شود. نکته دیگر استفاده از یخ آب در آخر پاییز است که با تأمین به موقع رطوبت در اوایل بهار سبب رشد بهینه یونجه می شود.

روش های مختلف آبیاری یونجه

روش های متعدد و مختلفی برای آبیاری مزراع یونجه وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از: آبیاری غرقابی، آبیاری ردیفی، آبیاری ردیفی و آبیاری زیرزمینی.

نوع خاک، روش آبیاری مورد استفاده را تحت تأثیر قرار می دهد. نفوذپذیری خاک مقدار آب مورد استفاده را تعیین می کند که تا حد زیادی با بافت خاک مشخص می شود.

۱) آبیاری غرقابی

روش متداولی است که کشاورزان به خوبی با آن آشنا هستند. بعد از تثبیت بوته های یونجه، آبیاری غرقابی یکی از بهترین روش های آبیاری یونجه است و کشاورزان از آن استقبال می کنند. علت پذیرش آن از طرف زارعین وجود شیب های غیر یکنواخت و کم و بیش زیاد در اراضی کشاورزی است که در چنین شرایطی با کرت بندی یونجه آب از کرتی به کرت دیگر هدایت می شود. نکته مهم در این نوع آبیاری این است که نبایستی آب به مدت طولانی راکد بماند، زیرا سبب خفگی بوته های یونجه می شود. عیب عمده آبیاری غرقابی در اوایل کاشت یونجه است، به خاطر اینکه در این زمان به علت سله بستن، بذور جوانه زده نمی توانند از سطح خاک بیرون آیند.

۲) آبیاری ردیفی

به منظور جلوگیری از سله بستن، هنگام جوانه زدن و سبز شدن دانه های یونجه امروزه این روش آبیاری انجام می شود. برای این منظور آب در ردیف های ایجاد شده، جریان یافته به طوری که روی پشته ها سوار نمی شود. در این روش به تدریج آب از ردیف ها به پشته ها نشت کرده و سبب خیس شدن کامل پشته می شود که اصطلاحا به آن سیاه شدن می گویند.

آبیاری ردیفی یا نشتی در مزارعی انجام می گیرد که زمین تخت و مسطح باشد. به طور کلی طول قطعات کاشت از ۵۰ تا ۱۵۰ متر متغیر است.

۳) آبیاری بارانی

این روش در اراضی شیب دار که امکان آبیاری غرقابی یا ردیفی نیست، روش کارآمدی است و تنها روش آبیاری می باشد. آبیاری بارانی با حفظ رطوبت خاک در سبز شدن بذور یونجه بیش از دو روش قبلی مؤثر است. از طرف دیگر، در این روش آی بیشتر صرفه جویی می شود.

۴) آبیاری زیرزمینی

در بعضی از کشورهای جهان با ایجاد کانال زیرزمینی و نصب لوله هایی در عمق ۳۷-۳۰ سانتی متر زیر خاک، سطح خاک مرطوب نمی شود و در نتیجه به طور قابل توجهی تبخیر آب کاهش می یابد. فاصله لوله ها بستگی به بافت خاک داشته ولی معمولا ۱۵۰ تا ۲۴۰ سانتی متر است. تهویه کافی و استفاده از جریان تند آب برای جلوگیری از گرفتگی لوله ها ضروری است. ضدعفونی دوره ای با اسید برای جلوگیری از گرفتگی و نیز ضدعفونی با کلر ضروری است. با نگهداری مناسب لوله ها، چنین لوله هایی می تواند با کارایی بالا به مدت ۱۰ تا ۲۰ سال استفاده شود. در این روش کنترل دقیق زمان و مقدار آبیاری، کارایی استفاده آب را بهبود بخشیده و به علت نیاز به کارگر کم به رغم هزینه اولیه بالای آبیاری یونجه، مورد توجه قرار گرفته است.

کارایی بالای این سیستم، آن را مخصوصا در نواحی که آبیاری محدود است و مکان هایی که آب و انرژی جهت پمپ نمودن خیلی گران است، قابل استفاده نموده است.

میزان آب مورد نیاز یک دوره کشت یکساله حدود ۱۲۰۰۰ متر مکعب معادل یک ودو دهم لیتر برای هرهکتار محا سبه میگردد ودرتابستان هر ۸ روز یکبار آبیاری میشود وبرای تولید هر کیلویونجه خشک حدود ۶۰۰ لیتر آب موردنیاز است و برای هر هکتار حدود۱۰۰ لیتر در دقیقه باید فراهم شود

تغذیه و کود دهی یونجه
یونجه حدودا ۷ سال در زمین محصول می دهد در طول این مدت ریشه این گیاه عمیق شده و یکی از خصوصیات جالب این گیاه این هست که مقدا زیادی ازت و مواد آلی در خاک باقی می گذارد به نحوی که بعد از یونجه اگر برخی گیاهان را بکاریم دچار سوختگی ناشی از بیش بود ازت می شوند. به طور متوسط یک هکتار مزرعه یونجه سالانه ۱۰۰ کیلو ازت آلی به خاک اضافه می کند.

این قابلیت یونجه باعث می شود بسیاری از باغداران باهوش در بین باغات میوه خود یونجه کاری کنند بدین ترتیب هم دو محصول برداشت می کنند و هم ازت و ماده آلی خاک خود را افزایش داده و محصول با کیفیت تری از درختان برداشت می کنند.علی رغم اینکه یونجه در خاک ازت آزاد می کند اما نیاز به کود ازته نیز دارد .اگر از آب نگهدار کویر استفاده کرده باشید برای سال اول تقریبا به هیچ کودی نیاز ندارید. مگر کودهای تقویتی مثل جلبکها آمینو اسیدها و کودهای باکتریایی مثل ای ام. از آنجا که ریشه گیاه یونجه با باکتری های خاک (Rhizobium) ارتباط عالی دارد و باعث آزاد سازی ازت در خاک می شود دادن کودهای مثل “ای ام” در خاک باعث می شود که رشد این گیاه چند برابر شود.

از سال دوم می توانید از چنین ترکیب کودی برای هر هکتار یونجه استفاده کنید: حدود ۴۰ کیلوگرم کودهای ازته + حدود ۳۰ کیلوگرم کودهای فسفره + حدود ۱۲۰ کیلوگرم کودهای پتاسیم + حدود ۴۰ کیلوگرم کود کلسیم به همراه کودهای ریز مغذی به مقدار زیر: ۳ کیلو آهن ۲ کیلو روی ۱ کیلو منگنز و نیم کیلو مس برای هر هکتار

برای نتیجه گیری بهتر بهتر است با توجه به تعداد چینهایی که در سال دارید و فاصله آبیاری ترکیب فوق را به خاک بدهید به عنوان مثال اگر شما ۶ چین در سال دارید و فاصله آبیاری هر ۱۰ روز یک بار است و فصل کاری شما ۶ ماه است بدین ترتیب محاسبه کنید که دو آب آبیاری آخر برداشت نیازی به کود دادن ندارید مابقی سال می توانید در هر آب آبیاری ترکیب فوق را به زراعت خود بدهید تا بهترین عملکرد را داشته باشید دقت داشته باشید ترکیب فوق باید بر تعداد دفعات آبیاری تقسیم شود مثلا پتاسیم که ۱۲۰ کیلو پیشنهاد شده است به ۱۶ تقسیم شده و می شود برای هر آب آبیاری ۷.۵ کیلوگرم پتاسیم.

علاوه بر ترکیب فوق پیشنهاد می شود که ترکیب زیر را نیز به زراعت یونجه خود اضافه کنید:

یک کیلوگرم اسید هیومیک با درصد بالای ۵۰ در هر آب آبیاری به همراه نیم کیلوگرم ترکیب اسید آمینه و جلبک دریایی در هر آب آبیاری . از کودهای مایع باکتریایی می توانید به مقدار ۲۰ لیتر در هکتار بعد از هر چین استفاده کنید. دقت داشته باشید فرمول پیشنهادی بالا یک فرمول بسیار کلی است بسته به شرایط خاک بافت خاک اسیدیته خاک و شوری و همچنین آنالیز خاک مقادیر فوق می تواند تغییر کنند برای دریافت فرمول بهتر باید با کارشناس محلی مشورت کنید.

انواع آفات و علفهای هرز یونجه

تا کنون حدود ۱۰۰۰ گونه حشره در مزرعه یونجه گزارش شده است آفات مهم یونجه شامل سرخرطومی برگ یونجه، سرخرطومی ریشه، سرخرطومی بذر، سوسک شاخک بلند، سن گـل خوار، سن سبز یونجه، زنبور بذر خوار، اتریبس، کنه تارتن، کرمهای برگ خوار، شته ها زنجیرک، موشها، بیماری ویروس موزاییک، زنگ یونجه و بیماری آجری برگ یونجه.

علفهای هرز  مزرعه یونجه شامل پیچک صحرای تاج ریزی برگ نقره ای، اویارستالم زرد، قیاق، ترشک، مریم گلی، شیر سگ، خاکشیر، گل گندم، گلرنگ وحشی، سس، چسبک، تاج خروسی، علفهای شور، دم روباهی و گل قاصدک. مبارزه با علفهای هرز کنترل مکانیکی آتش زدن وبریدن گیاهان آلوده توسط شعله افکن اواخر زمستان کنترل شیمیای با علف کش در بهار استفاد شود تا ۲۸ روز پس از مصرف سم از یونجه جهت مصرف دام استفاده نشود ۴ مبارزه پشگیرانه مدیریت بر زمین کشت نشده و اطراف مزرعه ضدعفونی و تمیز کردن ماشین آلات قبل از ورود بمزرعه مبارزه زراعی پس ازبرداشت یونجه اگر آبیاری شود علفهای هرز سریع رشد کرده وبا مدیریت میتوان از رشد علفهای هرز جلوگیری بعمل آورد درو یونجه قبل از به بار نشستن گل علفهای هرز انجام شود استفاده از دستکاه کولتیواتور با دندانه فلزی با خراش زمین بعمق ۳ تا ۵ سانتیمتر جلوگیری از رشد علفهای هرز میکند.

نکته پایانی

کشت یونجه و شبدر سبب تقویت خاک اراضی کشاورزی می شود و ریشه این نوع از گیاهان ازت خاک را تثبیت می‌کند.  یکی از دلایل کشت یونجه تقویت خاک اراضی کشاورزی است که ریشه این گیاه با تثبیت ازت، خاک را غنی و شرایط ایده آلی برای کشت محصول بعدی فراهم می کند. برخی کشاورزان به منظور غنی کردن زمین های کشاورزی اقدام به کشت یونجه یا شبدر کرده و با شخم زدن و برگردان کردن این محصول بعد از ۶ ماه اراضی کشاورزی را تقویت می کنند، اما برخی دیگر از کشاورزان با هدف کشت یونجه، بین ۵ تا ۷ سال از این گیاه بهره برداری می کنند که نه تنها صرفه اقتصادی دارد، بلکه در این مدت ریشه و بقایای گیاه خاک را تقویت می کند، البته بعد از سال پنجم نیاز آبی گیاه تا ۲ برابر افزایش و عملکرد درواحد سطح و میزان برداشت این محصول کاهش می یابد.

 

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید. 

ادامه مطلب
28 خرداد 1398

کشت هیدروپونیک

کلمه هیدروپونیک از ترکیب دو واژه یونانی هایدرو به معنای آب و پونوس به معنای کار و تلاش ساخته شده است. این کلمه را اولین بار دکتر گریک استاد یکی از دانشگاه‌های کالیفرنیا به کار گرفت هایدروپونیک روشی برای کشت گیاهان، بدون خاک است. اساس سیستم هیدروپونیک آب است.

هیدروپونیک که به آن «آب‌کشت» هم گفته می‌شود، درواقع گونه‌ای از کشت گیاهان است که در آن با حذف خاک، پرورش گیاه در آب انجام شده و املاح و مواد مغذی نیز به‌صورت کنترل شده به گیاه داده می‌شود.
در این نوع کشت لازم است فردی که از تخصص و دانش کافی برخوردار است، نیازهای غذایی گیاه را اندازه‌گیری کرده و عناصر مختلف را به میزان مورد نیاز گیاه به آن برساند. همین ویژگی باعث می‌شود نتوان با رویکرد سنتی که گاهی در کشت خاکی شاهد آن هستیم، در حوزه هیدروپونیک وارد شد و فعالیت کرد.
افزون بر این، در یک گلخانه هیدروپونیک عواملی همچون حرارت، نور، رطوبت و حتی محلول‌دهی به گیاه از یک برنامه زمان‌بندی شده مشخص تبعیت می‌کند. این باعث می‌شود تجهیزات مختلفی برای انجام کشاورزی به‌صورت هیدروپونیک مورد نیاز باشد که همین مسئله سرمایه مورد نیاز برای کار را به‌شکل قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.
بارزترین خصیصه کشاورزی به شیوه هیدروپونیک کاهش چشم‌گیر مصرف آب است. این مسئله برای کشور ما که در حوزه منابع آبی شرایط نامطلوبی دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است.

آمار مختلفی از میزان مصرف آب در بخش کشاورزی منتشر می‌شود که بین ۷۰ تا بیش از ۹۰ درصد کل مصرف آب کشور متغیر است. همین نسبت برای کشوری همچون ایران که در منطقه‌ای کم‌آب و کم‌بارش واقع شده، نشان از اهمیت کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی دارد؛ مسأله‌ای که هیدروپونیک می‌تواند یکی از راه‌کارهای حل آن باشد.
از قضا اقلامی که قابلیت کشت به‌صورت هیدروپونیک را دارند، از نظر میزان مصرف آب پرمصرف به‌شمار می‌روند. گونه‌های مختلف صیفی‌جات و سبزیجات ازجمله اقلامی هستند که به این شکل کشت می‌شود.

کشت هیدروپونیک چیست

در سال‌های اخیر استفاده از سیستم کشت هیدروپونیک در گلخانه‌های کشور بسیار مورد استقبال قرار گرفته است.
سیستم کشت هیدروپونیک عمودی در حقیقت یک روش بسترساز برای کشت هیدروپونیک است که با افزایش تراکم کشت گیاه سبب افزایش بهره وری از یک مساحت ثابت تحت کشت می‌شود.

با استفاده از این روش کشت و با توجه به هزینه اولیه آن که معادل سایر روش‌های بسترسازی معمول است، می‌توان راندمان تولید محصول در گلخانه یا زمین مورد نظر را تا ۳۰ درصد افزایش داد و با توجه به ثابت ماندن هزینه‌های مربوط به گرمایش و سرمایش و همچنین هزینه‌های بسترسازی، میزان تولید خالص نیز افزایش می‌یابد.

این روش قبلاً در کشور‌های دیگر با موفقیت اجرا شده است و برای کشت انواع میوه و سبزی و حتی گل‌های کوچک بسیار مناسب است و با اعمال تغییرات اندکی در نحوه پیاده سازی سیستم می‌تواند تقریباً در هر گلخانه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.

از این روش به دلیل کاهش چشمگیر مصرف آب می‌توان در مناطق کم آب کشور نیز استفاده کرد. همچنین این روش کشت، قابلیت انطباق با روش کشت آکوپونیک و سیستم‌های هیدروپونیک را نیز داراست.

کیفیت بالای محصول تولید شده به جهت قرار گرفتن در ارتفاع و چرخش ۳۶۰ درجه‌ای و سهولت کار در تمام مراحل کشت از دیگر مزایای این روش است.

در واقع هیدروپونیک (آبکشت) علم و فن کاشت گیاهان بدون خاک است. ریشه‌ها در هوا که باید بسیار مرطوب نگه داشته شوند یا در آب که باید خوب تهویه شود یا در برخی مواد جامد غیر از خاک که رطوبت را در خود نگه می‌دارد رشد می‌کند. آب موجود در اطراف ریشه‌ها که غذا و اکسیژن مورد نیاز گیاه را تامین می‌کند حاوی ترکیبات متعادلی از مواد غذایی است.سه روش اصلی و مناسب برای کشت هیدروپونیک 

الف. ـ. کشت در مواد دانه بندی شده: مواد دانه بندی شده شامل ذراتی کوچک با خاصیت شیمیایی خنثی است.

ب. ـ. کشت در پشم شیشه: پشم شیشه الیاف اسفنج مانندی است که منشاء مواد آن سنگ‌های آتشفشانی است.

ج. ـ. کشت در آب: در این روش ریشه‌ها در ترکیب آب با هوا و در داخل آب رشد می‌کنند.

نیاز‌های شیمیایی ریشه یا کل گیاه را می‌توان با محاسبه دقیق مقدار عناصر محلول غذایی در منطقه ریشه برآورد کرد و تعادل شیمیایی محلول را نیز حفظ نمود.

پرورش گیاهان به روش هیدروپونیک تا قبل از دکتر گریک صرفاً در حد تحقیقات آزمایشگاهی و یا به صورت موردی در برخی تمدن‌های باستانی مطرح بوده است بدون آنکه درک صحیح و مناسبی از این روش وجود داشته باشد. دکتر گریک به تشخیص خود درباره ظرفیت و دامنه توسعه تجاری هیدروپونیک و مشاهداتش در مورد تکنیک‌های آزمایشگاهی به کار گرفته شده باور داشت و بر آن بود که این آزمایش‌ها را با هدف توسعه یک حرفه تجاری ادامه دهد.گزارشات اخیر نشان می‌دهد که در حال حاضر بیش از یک میلیون خانواده در امریکا دارای دستگاه‌های کشت بدون خاک بوده که از آن جهت تولید مصرف خانگی استفاده می‌شود. فرانسه، کانادا، افریقای جنوبی، هلند، ژاپن، استرالیا، و آلمان از جمله کشور‌های پیشرو در زمینه کشت هیدروپونیک می‌باشند.

در ایران کشت هیدروپونیک محصولات سبزی، صیفی و برخی میوه‌ها مانند توت فرنگی رونق قابل توجهی نیافته است. اما در برخی از نقاط ایران مانند شهر‌های هشتگرد کرج، کرمانشاه، تهران و جزیره کیش تولید محصولات باغی به روش کشت هیدروپونیک و به صورت تجاری گسترش یافته است.مزایای کشت هیدروپونیک

۱- امکان پرورش گیاهان به روش هیدروپونیک، درتمام نقاط وجود دارد. محصولات هیدروپونیک را می‌توان در مناطقی که دارای خاک‌های نامناسب و یا خاک‌های آلوده به بیماری هستند، نیز پرورش داد.

۲- تراکم در واحد سطح کشت هیدروپونیک بالا است. در کشت هیدروپونیک می‌توان برخی از محصولات را در مکانی کوچک درمدت کوتاهی، پرورش داد. همچنین در کشت هایدروپونیک این امکان وجود دارد که بتوان محصولات را در چند سطح یا طبقه بر روی یکدیگر، کشت کرد. با توجه به این که هزینه‌های حمل محصولات به بازار هزینه بالایی را شامل می‌شود، می‌توان با احداث گلخانه در مرکز شهر، مقدار بعد مسافت و هزینه حمل را کاهش داد. مزارع هایدروپونیک خود صرف نظر از ارزشمندی زمین، دارای ارزش افزوده است.

۳- میزان کار سنگین کاهش می‌یابد. کار‌ها و تلاش‌هایی مانند شخم زدن خاک، انجام کشت، ضدعفونی کردن بذر و آبیاری و دیگر فعالیت‌های مرسوم و رایج، در کشت هیدروپونیک بعضاً وجود ندارد.

۴- حفظ و نگهداری بهتر آب، امکان پذیر می‌شود. در یک طرح مناسب هیدروپونیک، آب مورد استفاده در مقایسه با کشت محصولات باغی در خاک به مراتب کاهش می‌یابد.

۵- مشکلات ناشی از وجود آفات و بیماری‌ها کاهش می‌یابد. در کشت هیدروپونیک، نیاز به ضد عفونی کاهش می‌یابد. در سیستم‌های کشت در محلول غذایی می‌توان بیماری‌های خاکزی گیاه را به آسانی ریشه کن کرد. همچنین در سیستم‌های کشت هایدروپونیک احتمال مبارزه با بیماری‌های خاکزی انسانی، کاهش می‌یابد. این امکان وجود دارد که بیماری‌ها از فضولات حیوانات یا میکروارگانیسم‌های خاک به گیاهان سرایت کرده و منجر به بیمار شدن آن‌ها شود که البته وقوع این مسئله در کشور‌های توسعه یافته نادر است.

۶- مشکل علف‌های هرز، ریشه کن می‌شود. به علت خالص بودن بستر‌های کشت و امکان ضدعفونی کردن آسان آن، بذر علف‌های هرز در آن وجود ندارند.

۷- میزان تولید محصول افزایش می‌یابد. تولید در کشت هایدروپونیک بالا بوده و این مسئله از نظر اقتصادی حتی استفاده از زمین‌های گران قیمت را توجیه پذیر می‌سازد.

۸- حفظ و نگهداری مواد غذایی آسان می‌شود. با ایجاد سیستم‌های بازیافتی یا چرخشی همواره می‌توان محلول‌های غذایی هیدروپونیک مورد استفاده مجدد قرار گیرد و امکان آلودگی زمین و آب رودخانه‌ها را به حداقل رساند.

۹- به کنترل شرایط محیطی کمک می‌شود. چون در گلخانه هیدروپونیک عواملی، چون نور، حرارت، رطوبت و ترکیب گاز‌های جو گلخانه و حتی محلول دهی طی یک برنامه زمان بندی شده است سریعاً می‌توان شرایط محیطی را کنترل کرد.

۱۰- کنترل شیمیایی منطقه رشد ریشه آسان است. مسمومیت‌های ناشی از وجود نمک‌های معدنی محلول غذایی را می‌توان با شستشو از محیط ریشه، خارج کرد. همچنین مقادیر pH و EC (قابلیت هدایت الکتریکی) را می‌توان، تنظیم نمود. علاوه بر این در سیستم هیدروپونیک، می‌توان از بروز مشکلات ناشی از تجمع نمک‌های معدنی در منطقه رشد ریشه که در کشت‌های خاکی اتفاق می‌افتد جلوگیری نمود، به خصوص اگر از محلول غذایی با کیفیت خوب استفاده شود.

۱۱- استقرار گیاهان جدید آسان‌تر است. لطمات ناشی از جابجایی گیاهان در سیستم هیدروپونیک، کاهش می‌یابد.

۱۲- آیش در برنامه تناوب کشت محصولات، وجود ندارد. از تمامی سطح کشت موجود در همه زمان‌ها می‌توان استفاده کرد.

باغبانان و پرورش دهندگان مبتدی که می‌خواهند فعالیت در زمینه هیدروپونیک را شروع کنند، می‌توانند این کار را در منزل خود آغازکرده و هر زمان که امکاناتی برای ساخت و راه اندازی سیستم کشت در محلول غذایی برایشان فراهم شد، آنگاه فعالیت خود را در مقیاس کوچک و ساده فنی، شروع کنند.

سیستم هیدروپونیک

منظور از سیستم هیدروپونیک ، ابزار و تجهیزاتی می باشد که همانند یک بسته هماهنگ جهت رشد گیاهان بصورت هیدروپونیک استفاده می شوند. در حال حاضر شش روش کلی برای سیستم هیدروپونیک وجود دارد :

  • تکنیک نوار غذایی (NFT)
  • تکنیک شناوری
  • هواکشت
  • سیستم مویینگی
  • سیستم قطره ای
  • تکنیک غوطه وری (DWC)

در تمامی روش های کشت هیدروپونیک بستر کشتی که گیاه در آن قرار می گیرد، خنثی است و فاقد مواد مغذی می باشد و تغذیه گیاه توسط محلول های غذایی خاص  از پیش تهیه شده  صورت می گیرد. هنچنین برخی  روش های ترکیبی توسط متخصین این فن بوجود آمده که بعنوان سیستم های ترکیبی مطرح می شوند.

یکی از جدیدترین سیستم های هیدروپونیک که باید به آن اشاره شود آکوآ پونیک می باشد که عبارت است از پرورش ماهی و گیاه بصورت ترکیبی در یک سیستم.

بنابراین سیستم هیدروپونیک می تواند بعنوان کشت شنی، کشت ماسه ای ، کشت آبی و ورمی پونیک دسته بندی شود.

توضیح بیشتر در رابطه با سیستم هیدروپونیک

بطور کلی شش روش اصلی برای سیستم هیدروپونیک وجود دارد که تمام آنها بر یک پایه عمل می کنند: رشد محصول در محیط فاقد خاک. در برخی از سیستم های هیدروپونیک گیاهان داخل مواد خنثی در ردیف های طولانی یا در داخل ظروف و گلدان ها  بصورت انفرادی کشت می شوند و  توسط پمپ (گردش محلول غذایی) و یا خاصیت مویینگی ریشه  مواد غذایی را دریافت می کنند. در برخی سیستم های دیگر واسطه ای وجود ندارد و ریشه گیاهان در آب و یا هوای خالص آویزان می شوند.

از طرفی در تقسیم بندی دیگر می توان سیستم های هیدروپونیک را به  دو بخش فعال و غیر فعال تقسیم کرد. سیستم مویینگی یک نوع سیستم غیر فعال می باشد که در آن محلول غذایی توسط نیروی جاذبه و نیروی مویینگی در اختیار گیاه قرار می گیرد. در سیستم های فعال محلول غذایی توسط پمپ بصورت چرخشی حرکت می کند و در اختیار ریشه گیاه قرار می گیرد و در انتها محلول غذایی مصرف نشده مجددا توسط نیروی جاذبه به تانکر اصلی باز می گردد.

در بین شش روش  سیستم هیدروپونیک  رایج ترین روش سیستم فعال شناوری می باشد که در آن محلول غذایی توسط پمپ در اختیار ریشه گیاه قرار می گیرد و گیاهان در ردیف های  طولانی و باریک که دارای شیب کمی نیز می باشند رشد می کنند. در این سیستم ردیف ها  بصورت مایل قرار گرفته اند و محلول غذایی در اثر نیروی جاذبه پس از حرکت در طول ردیف ها  مجددا به تانکر اصلی بازمی گردد و در صورت نیاز مجددا توسط پمپ ، محلو ل غذایی در اختیار گیاه قرار می گیرد. این چرخه تا پایان رشد گیاه ادامه خواهد داشت.

 

راهنمای کاربردی کشت هیدروپونیک (کشت بدون خاک)” را جهت دانلود به شما مخاطبین گرامی تقدیم می نماییم. این کتاب که در سال ۲۰۰۵ میلادی توسط انتشارات CRC منتشر شده، با بیانی ساده و کاربردی به مبحث کشت هیدروپونیک پرداخته است.

منابع: https://www.maximumyield.com – کشتزار پایگاه تخصصی آموزش کشاورزی، گیاهپزشکی -شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی

ادامه مطلب
24 فروردین 1398

سیل و فواید آن

بدون شک سیلاب بعنوان یک بلای طبیعی شناخته شده است . ولی در عمل سیلاب هم از نظر تلفات جانی و هم از نظر خسارات مالی مهیب ترین بلای طبیعی در جهان محسوب می شود
از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۷ حدود ۳۹۰۰۰۰ نفر در اثر بلایای طبیعی در جهان کشته شدند که ۵۸ درصد مربوط به سیلاب، ۲۶ درصد در اثر زلزله ۱۶ درصد در اثر طوفان و بلایای دیگر بوده است. خسارات کل در این ۱۰ سال حدود ۷۰۰ میلیارد دلار بوده است که به ترتیب ۳۳، ۲۹، ۲۸ درصد مربوط به سیلاب، طوفان و زلزله بوده است. در این رابطه نکته نگران کننده، روند افزایشی تلفات و خسارات سیلاب در جهان در دهه های اخیر بوده است. افزایش جمعیت و دارایی ها در سیلابدشتها تغییرات هیدرو سیستمها و اثرات مخرب فعالیتهای انسانی از دلایل عمده این روند افزایش بوده است.

تعریف سیل

سیل در حقیقت افزایش ارتفاع آب رودخانه و مسیل و بیرون زدن آب از آن و اشغال بخشی از دشت‌های حاشیه رودخانه می‌باشد که می‌تواند با غرقاب نمودن منطقه باعث وارد آمدن خسارات بر ساختمان و تاسیسات عمومی شده و تلفات انسانی و دامی به همراه داشته باشد در مواردی نیز سیل می‌تواند ناشی از افزایش سطح آب دریاچه و یا دریا باشد که در این موارد جریان بادهای شدید تاثیر زیادی خواهد داشت.

در هنگام بارش باران و برف, مقداری از آب جذب خاک و گیاهان می شود, درصدی تبخیر میشود و باقیمانده جاری شده و رواناب نامیده می شود. سیلاب زمانی روی می دهد که خاک و گیاهان نتوانند بارش را جذب نموده و در نتیجه کانال طبیعی رودخانه کشش گذردهی رواناب ایجاد شده را نداشته باشد. بطور متوسط تقریبا ۳۰ درصد بارش به رواناب تبدیل می شود که این میزان با ذوب برف افزایش می یابد. سیلابهایی که بصورت متفاوت روی می دهد منطقه ای به نام سیلابدشت را در اطراف رودخانه بوجود می آورند.

سیلابهای رودخانه اغلب ناشی از بارش های شدید می باشد که در برخی موارد همراه با ذوب برف می باشد. سیلابی که بدون پیش هشدار یا پیش هشدار کمی در رودخانه جاری شود تند سیل نامیده می شود. تلفات جانی این تند سیلابها که در حوزه های کوچک بوقوع می پیوندند عموما بیشتر از تلفات جانی سیلابهای رودخانه های بزرگ می‌باشند .

روشهای اصلی مهار سیلاب از زمانهای دور بکار گرفته می شوند. اینها شامل احیاء جنگلها ، احداث سیل بندها ، سدها ، مخازن و کانالهای سیلاب بر می باشند.

در زمانهای دور در کشور چین در کناره های رودخانه زرد سیل بندهای طویلی احداث گردید . تصور سازندگان این سیل بندها این بود که با محدود کردن رودخانه ، احداث سیل بندها موجب افزایش سرعت و فرسایش و عمیق تر شدن بستر می شوند و در نتیجه گذردهی رودخانه افزایش می یابد. بر خلاف تصور اولیه ، احداث سیل بندها موجب بالا آمدن بستر رودخانه گردید و بجای آن در گستره وسیعی رسوب گذاری شود این امر در محدوده سیل بندها صورت می گرفت. با بالا آمدن بستر رودخانه اجباراً ارتفاع سیل بندها نیز افزایش یافت و پس از ۴۰۰۰ سال بستر رودخانه در برخی نقاط به حداکثر ۲۱ متر بالاتر از دشتهای اطراف رسید. در سال ۱۸۸۷ ، یکی از بدترین سیلابهای تاریخ در این رودخانه بوقوع پیوست و یک میلیون نفر در اثر این سیلاب کشته شدند. سیل بندهایی که در قرون وسطی در رودخانه های پو ، دانوب ، راین ، رون و ولگا احداث شده اند در قرن بیستم با برنامه احیاﺀ جنگلها واحداث مخازن تقویت شده اند.

عوامل اصلی ایجاد سیل

از زمان‌های ماقبل تاریخ، مردم بجهت دسترسی به سیستم حمل و نقل ارزان و راحت و همچنین داشتن دسترسی به منابع غذائی و تجارت، در کنار دریاها و رودخانه‌ها مسکن می‌گزیدند؛ چنانچه جمعیت انسانی در کنار منابع طبیعی آبی متمرکز نبودند، هیچ نگرانی از بروز سیل وجود نداشت؛ ولی به هرحال وجود خاک حاصلخیز کنار رودخانه‌ها منوط به جاری شدن سیلاب‌های متعدد و وجود انواع رسوب گذاری‌های عادی همراه با آن می‌باشد.

سیلاب‌های برخاسته از دریا قدرت ایجاد طغیان‌ها یا در هم نوردیدن استحکامات ضد سیل مانند سیل شکن‌ها و همچنین صاف کردن تپه‌های شنی یا پر کردننواحی گود زمین را دارا است؛ بنابراین در زمین‌های ماورای این استحکامات ساحلی امکان سیل گرفتگی و آسیب دیدگی متصور است. عواملی مانند طوفان‌های سهمگین طوفان‌های برق آسا، جزر و مد بلند، پدیده تسونامی یا ترکیب این‌ها، باعث ایجاد سیلاب‌های دریایی می‌گردند. از آنجائیکه اکثر مناطق شهری در کنار ساحل بنا شده‌اند، این تهدید جدی در تمام نقاط جهان وجود دارد.

بسیاری از رودخانه‌ها که در مرزهای زمین‌های نسبتاً مسطح جاری هستند، دشت‌های سیلابی را تشکیل می‌دهند. در هنگام شدید بودن سیل، جمع شدن گل ولای بروی زمین‌های زراعی باعث کاهش حاصل خیزی آن‌ها خواهد گردید. در فرهنگ‌های کشاورزی اولیه، ارتباط چرخه سالیانه سیل و سال زراعی از اهمیت بالایی برخوردار بوده بخصوص در مورد مصریان باستان ساکن در مجاورت رود نیل و ساکنان بین‌النهرین در کنار رودخانه‌های دجله و فرات.

سیل معمولاً زمانی بوقوع می‌پیوندد که یک سطح پست زمین از آب پر شده باشد. بدترین حالت‌های سیل رودخانه‌ای معمولاً در زمین‌های حاشیه‌ای یک رود جاری می‌شود. به عنوان نمونه می‌توان از سیل‌های کوئینزلند در ژانویه سال ۱۹۹۹ نام برد که در آن بخش جنوب شرق کوئینزلند بزیر آب فرورفت. سیل زمانی رخ می‌دهد که خاک و پوشش گیاهی یک منطقه توانایی جذب کامل آب را نداشته باشد. در این زمان حجم آب به صورت غیرقابل کنترل از طریق کانال‌های رودخانه‌ای یا حفره‌های طبیعی یا مخازن آب دست‌ساز بشر، ریزش می‌نماید.

سیل‌های دوره‌ای به صورت طبیعی در بسیاری از رودخانه‌ها رخ داده و باعث بوجود آمدن مناطقی بنام دشت‌های سیلابی می‌گردد. علت وقوع این سیلاب‌ها بارش باران‌های شدید و گاهی نیز توأم با ذوب برف است که باعث طغیان رودخانه و جاری شدن آب در زمین‌های حاشیه‌ای رود می‌شود. نام سیلابی که به یکباره و بدون هیچ فرصت قبلی ایجاد و جاری می‌شود، سیل آنی است. سیلاب‌های آنی معمولاً در اثر بارش بیش از حد در یک منطقه نسبتاً کوچک ایجاد می‌گردند. از سوی دیگر سیل نواحی ساحلی نیز بر اثر بادهای شدید سطح اقیانوس یا بواسطه امواج حاصله از زمین لرزه‌های کف دریا بوجود می‌آید. البته شمار عوامل ایجاد سیل زیاد است.

باران‌های موسمی در کشورهای استوایی مانند بنگلادش، توانایی ایجاد سیل‌هایی خانمان برانداز را دارند. طوفان‌های دریایی موسوم به هاریکان نیز دارای خصوصیاتی هستند که در کل توان ایجاد سیل‌های مخرب را دارند. نام یکی از این خصوصیات طوفان‌های برق آسا (سیل دریایی که ارتفاع آن به ۸ متر می‌رسد) است که در اثر حرکت هاریکان دریایی به سمت ساحل بوجود می‌آید. از انواع دیگر این علل

ترکیب حجم بالای نزولات آسمانی با هاریکان است. مرکز هاریکان از فشاری بسیار پائین برخورد بوده و بنابراین در موقع طوفان، سطح دریا چندین متر به بالا کشیده می‌شود. این نوع از سیل‌های ساحلی بطور مکرر در بنگلادش رخ می‌دهند.

سر منشأ سیل‌های ساحلی در اروپا طوفان‌های سهمگین اطلس هستند که باعث وارد شدن فشار به آب و راندن آن به سمت ساحل می‌گردند. خصوصاً اگر این فرایند با جزر و مد شدید همراه شود، تخریب گر خواهد بود.

سیل‌های آنی ناشی از ذوب برف کوه‌ها، تحت شرایطی نادر و با امتزاج با امواج گرم، به عاملی مخرب تبدیل می‌شوند که باعث ازبین رفتن جان ومال مردم می‌شوند.

زمین لرزه‌های کف دریا، فعالیت جزایر آتشفشانی که بشکل‌گیری مواد مذاب (مانند ترا یا کراکاتتاو) می‌انجامند و ریزش خاک کف دریا بر طبقات قاره‌ای تماماً آبستن موج‌های جزر و مدی بنام تسونامی هستند که باعث تخریب مناطق ساحلی خواهند شد. گزینه «تسونامی» را جهت آشنائی با جزئیات کامل این نوع سیل دریایی، ببینید.

سیل‌ها از متداول‌ترین فجایع طبیعی در سراسر جهان بحساب می‌آیند. از اینرو، بیمه کردن اموال در مقابل نابودی ناشی از وقوع سیل امری بسیار دشوار یا غیرممکن است، زیرا بروز سیل امری نسبتاً قابل پیش‌بینی محسوب می‌گردد.

همه عیب سیل گفتیم، هنرش همی بگوییم

سیل به انتشار وتوزیع مواد ارگانیک، و توزیع رسوبات در دشت‌های سیلابی کمک می‌کند. رطوبت مناسب خاک که پس از سیلاب‌ها ایجاد می‌شود سبب تثبیت پوشش گیاهی و پی‌آمدهای ناشی از آن نظیر جلوگیری از توسعه بیابان‌ها و پدیده‌هایی نظیر ریزگردها می‌شود.

سیل سبب تقویت و تجدید حیات تالاب‌ها شده و به این ترتیب بر رخدادهای مهم حیات پرندگان آبی نظیر مهاجرت، تخم‌گذاری و زادآوری آن‌ها مؤثر است. سیل سال ۲۰۱۶ در نیوساوت ولز استرالیا این پدیده را در مقیاس ده‌ها هزار پرنده ایجاد کرد.

مقیاس زمانی عاملی تعیین‌کننده برای ارزیابی اثرات سیل است. آن‌چه در کوتاه‌مدت برای برخی افراد و خانواده‌ها، خسارت فاجعه‌بار به حساب می‌آید، در درازمدت برای گیاهان و جانورانی که در مناطق سیل‌خیز زندگی می‌کنند و خود را با آن تطبیق داده‌اند، تضمین‌کننده کارکرد درست و حیات زیست‌بوم زندگی آن‌هاست. آن‌ها زندگی خود را با دوره‌های سیلاب تطبیق داده و تنظیم می‌کنند.

تالاب‌ها و سایر پیکره‌های آبی با سیل احیا می‌شوند و این بر کیفیت آب‌های در دسترس انسان‌ها و سایر موجودات، و حتی کیفیت هوا مؤثر است. سیل مواد مغذی بسیاری را وارد تالاب‌ها کرده و تغذیه ماهیان سایر زیست‌مندان تالاب‌ها را تسهیل می‌کند.

سیل رسوبات بسیاری را در دشت‌های سیلابی انباشته می‌کند و زمین‌های کشاورزی با این رسوبات غنی‌تر می‌شوند. جمعیت‌های انسانی در طول تاریخ در همین دشت‌های سیلابی و آبرفتی نظیر نیل، رود زرد و سایر آبرفت‌ها ساکن شده‌اند. تخریب رژیم رودخانه‌ها و ممانعت از سیل به معنای تخریب سطح باروری خاک در این گونه دشت‌های سیلابی نیز هست.

سیلاب‌ها باعث تغذیه آب‌های زیرزمینی می‌شوند و از طریق تقویت پیکره‌های آبی، علاوه بر فواید محیط‌زیستی این پیکره‌های آبی، امکانات تفریحی و توریستی آن‌ها را نیز تقویت می‌کنند. سیلاب‌ها زمین‌های شور شده را می‌شویند و از میزان آلودگی‌های ناشی از سموم و کودهای شیمیایی انباشته و متمرکزشده در اراضی می‌کاهند.

سیل سبب تخریب‌های اقتصادی در منطقه سیل‌زده می‌شود اما هم‌زمان سبب تشدید فعالیت‌های اقتصادی در خارج منطقه سیل‌زده و هم‌چنین تشدید فعالیت اقتصادی برای بازسازی می‌شود. غنی ساختن اراضی کشاورزی و هم‌چنین در دسترس قرار دادن آب بیشتر برای فعالیت‌های صنعتی، توریستی و خدماتی، فواید اقتصادی فراوانی برای سیل ایجاد می‌کنند.

ارزیابی واقع‌بینانه از سیل در چارچوب موازنه خسارات سیل، که خود به دو دسته پولی (تخریب زیرساخت‌ها، از دست رفتن مشاغل، ساعات از دست‌رفته کار و مزارع تخریب‌شده) و غیرپولی (نظیر از دست رفتن جان انسان‌ها و رنج سیل‌زدگان) تقسیم می‌شوند؛ و منافع سیل به دست می‌آید. عنصر زمان بسیار تعیین‌کننده است. خسارات در کوتاه‌مدت وارد می‌شوند اما فواید عمدتاً در طول زمان و در چارچوب «خدمات اکوسیستمی» به دست می‌آیند.

تحلیل ریسک در این میان نقش مهمی ایفا می‌کند. سیل آن‌گونه نیست که به‌طور کامل قابل پیشگیری و مقابله‌پذیر باشد. بنابراین همواره میزانی از خطر سیل وجود دارد و جوامع باید فواید اقتصادی و اجتماعی ناشی از قرار گرفتن در معرض سیل (نظیر سکونت در دشت‌های حاصل‌خیز سیلابی و منافع ناشی از آن) را با خسارات دوره‌ای ناشی از بروز سیل، متوازن سازند.

جوامع باید به گونه‌ای رفتار کنند که خسارات و بالاخص خسارات غیرپولی سیل را به حداقل برسانند. این همان عقلانیتی است که در پس سیل خفته است و باید آن‌را در نظام حکمرانی محیط‌زیستی، اقتصادی و سیاسی جامعه جست‌وجو کرد. این عقلانیت، سیل را از رخداد طبیعی خطرناک، به رخدادی که می‌توان با آن تطابق یافت و توأمان از فواید آن بهره‌مند شد بدل می‌سازد. «گزارش ملی سیلاب‌های اسفند ۹۷ و فروردین ۹۸»، راهی به سوی خلق و بسط این عقلانیت است.

 

منابع :  www.jamaran.ir دکتر محمد فاضلی : عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

fa.wikipedia.org و  http://profsite.um.ac.ir

ادامه مطلب