جولای 21, 2019

کشت و آبیاری یونجه

یونجه یک گیاه علوفه ای چند ساله از خانواده بقولات می باشد که حدود ۵ بار در مناطق سرد سیر و ۱۵ نوبت در مناطق گرمسیر قابل برداشت می باشد.

آماده سازی بستر شخم عمیق ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر با گاوآهن بشقابی همراه دیسک سبک وعملیات تسطیح با ماله لیزری یا معمولی شیب زمین ۱ درصد بسیار مناسب و۱تا۲ درصد مناسب ۲تا۵ درصد نسبتا مناسب است

قابل توجه دیسک سنگین خاک را پوک نموده وخاک سله می بندد. ویثرگی بافت خاک بافت خاک مناسب یونجه کاری لوم شنی یا لوم رسی میباشدعمق خاک حداقل باید یک متر، PH خاک ۷ تا ۶ ، EC وشوری آن ۰ تا ۲ پیشنهاد میگردد.

خاک مناسب برای کاشت یونجه

در برخی از مناطق که سطح سفره های زیرزمینی بالاست، یا نفوذپذیری خاک توسط لایه های بستری کاهش پیدا کرده است و یا در مسیل رودخانه ها قرار دارند، ممکن است در فصول پرباران سال حالت غرقابی ایجاد شود. یونجه به ویژه در مراحل رشد فعال به شرایط غرقابی حساس است. این حساسیت از بابت کاهش اکسیژن در دسترس ریشه ها و گره های تثبیت کننده نیتروژن ایجاد شده در نتیجه آن نارسایی های تنفسی و همچنین بیماری های مختلف ریشه و طوقه توسعه می یابد. در صورتیکه ایجاد حالت غرقابی همزمان با افزایش دمای هوا باشد، احتمال توسعه بیماری ها به شدت افزایش پیدا خواهد کرد. پیش از انتخاب چنین زمین هایی برای کاشت، بایستی بررسی لازم انجام گیرد تا بتوان مطمئن شد که می توان با خاک ورزی مقی میزان نفوذپذیری را افزایش داد. در صورت برطرف نشدن تنگنای غرقابی باید از کاشت یونجه در کشتزار خودداری نمود.

 بذر و کاشت یونجه

اگر بخواهیم بهار بکاریم باید اواخر فروردین بعد از رفع خطر سرمازدگی بذرها را بکاریم دیگر زمان مناسب برای کاشت بذر برای مناطق گرم و معتدل نیمه دوم شهریور می باشد.
برای گرفتن نتیجه بهتر بذر یونجه را به محلول ای ام با نسبت ۱ به ۱۰۰ آغشته می کنیم سپس توسط دست یا ماشینهای بذر پاش آنها را در زمین می کاریم بهتر است طوری کاشته شود که بذر حدود ۲ تا ۳ سانتی متر به عمق برود.

۱) یونجه همدانی :

از نام منطقه همدان مشخص است این نژاد یونجه مخصوص رشد و نمو در مناطق سردسیر است این یونجه جایگزین یونجه رنجر که در گذشته در مناطق سرد کاشته می شده گشته است شاخص ترین خصوصیت این نژاد مقاومت بالا نسبت به سرما است.
از نظر ظاهری ساقه های بلندی دارد و شاخ و برگ نسبتا کم و ارتفاع بوته ها به ندرد به ۹۰ سانتی متر می رسد نیاز آبی این رقم تقریبا بالاست و تقریبا هر ۸ روز تا حداکثر ۱۰ روز نیاز به آبیاری دارد.

۲- یونجه یزدی :

رقم یزدی رقمی عالی برای مناطق کویری و معتدل است تحمل این رقم نسبت به گرما خوب است و قابلیت کاشت در مناطق نسبتا گرم را نیز دارد این نژاد ارتفاعی بالای ۶۰ سانتی متر به ندرت پیدا می کند ولی شاخ و برگهای نسبتا زیادی دارد و برگهای آن بزرگ است. در شرایط خوب این نژاد یونجه تا ۷ چین در سال می دهد که به همین دلیل به آن یونجه ۷ چینی نیز میگویند.

۳- یونجه بغدادی :

یونجه بغدادی برای مناطق گرمسیری ایده آل است و بیشتر در نواحی جنوبی کشور و خوزستان کشت می شود مقاومت بالایی نسبت به گرمای طاقت فرسا دارد ارتقاع این نژاد گاهی به بالای ۱ متر نیز می رسد و از این نژاد می توان تا سالی ۱۰ چین برداشت کرد. از دیگر مزایای این بذر مقاومت آن نسبت به شوری است.

۴- یونجه بمی :
یونجه بمی هم مخصوص مناطق گرمسیر است ارتفاع آن کوتاه بین ۶۰ تا ۷۰ سانتی متر است و برگهای بزرگی دارد این رقم می تواند در سال تا ۱۰ چین محصول بدهد .

۵- یونجه نیک شهری:
این نژاد یونجه مقاومت بالایی نسبت به گرما دارد و می تواند تا دمای بالای ۵۰ درجه را تحمل کند نیاز آب و غذایی بالایی دارد.

آب مورد نیاز یونجه

عمق نفوذ ریشه های گیاه یونجه چه مقدار می باشد؟ نیاز آبی یونجه چگونه است؟ روش های مناسب جهت آبیاری یونجه در شرایط مختلف چه روشی می باشد؟

یونجه گیاهی است که در برابر خشکی مقاومت نسبی دارد. با این حال محصول یونجه خوب در اراضی با خاک های مناسب و عمیق و آب فراوان تولید می شود. یونجه دارای ریشه های عمیقی است، به طوری که در شرایط مطلوب خاک و رطوبت، ریشه هایش تا بیش از ده متر نفوذ می کند. بایستی توجه داشت که ریشه های فعال یونجه تا عمق یک تا سه متر نفوذ می کند. با این همه یونجه توان جذب رطوبت از منابع سطحی و عمیق خاک را دارد.

آب مورد نیاز یونجه بستگی به عوامل مختلفی مانند میزان تبخیر و تعرق، ارقام مختلف یونجه، حاصلخیزی خاک، قابل دسترس بودن آب و اثرات متقابل این عوامل عمده دارد.

به طور کلی برای تولید یک تن ماده خشک، یونجه نیاز به ۱۵ سانتی متر آب دارد. از این رو حداقل بارش ۵ سانتی متر در هفته تا زمان برداشت برای تولید یونجه مورد نیاز است.

فاصله آبیاری یونجه نباید آنقدر زیاد باشد که تنش های آبی شدید به گیاه وارد شود، در این میان تأمین آب گیاه به ویژه در آغاز گل دهی را بایستی با دقت فراوان انجام داد. البته رطوبت خاک نیز نباید آنقدر زیاد باشد که سبب خوابیدگی و تأخیر در تشکیل دانه شود. نکته دیگر استفاده از یخ آب در آخر پاییز است که با تأمین به موقع رطوبت در اوایل بهار سبب رشد بهینه یونجه می شود.

روش های مختلف آبیاری یونجه

روش های متعدد و مختلفی برای آبیاری مزراع یونجه وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از: آبیاری غرقابی، آبیاری ردیفی، آبیاری ردیفی و آبیاری زیرزمینی.

نوع خاک، روش آبیاری مورد استفاده را تحت تأثیر قرار می دهد. نفوذپذیری خاک مقدار آب مورد استفاده را تعیین می کند که تا حد زیادی با بافت خاک مشخص می شود.

۱) آبیاری غرقابی

روش متداولی است که کشاورزان به خوبی با آن آشنا هستند. بعد از تثبیت بوته های یونجه، آبیاری غرقابی یکی از بهترین روش های آبیاری یونجه است و کشاورزان از آن استقبال می کنند. علت پذیرش آن از طرف زارعین وجود شیب های غیر یکنواخت و کم و بیش زیاد در اراضی کشاورزی است که در چنین شرایطی با کرت بندی یونجه آب از کرتی به کرت دیگر هدایت می شود. نکته مهم در این نوع آبیاری این است که نبایستی آب به مدت طولانی راکد بماند، زیرا سبب خفگی بوته های یونجه می شود. عیب عمده آبیاری غرقابی در اوایل کاشت یونجه است، به خاطر اینکه در این زمان به علت سله بستن، بذور جوانه زده نمی توانند از سطح خاک بیرون آیند.

۲) آبیاری ردیفی

به منظور جلوگیری از سله بستن، هنگام جوانه زدن و سبز شدن دانه های یونجه امروزه این روش آبیاری انجام می شود. برای این منظور آب در ردیف های ایجاد شده، جریان یافته به طوری که روی پشته ها سوار نمی شود. در این روش به تدریج آب از ردیف ها به پشته ها نشت کرده و سبب خیس شدن کامل پشته می شود که اصطلاحا به آن سیاه شدن می گویند.

آبیاری ردیفی یا نشتی در مزارعی انجام می گیرد که زمین تخت و مسطح باشد. به طور کلی طول قطعات کاشت از ۵۰ تا ۱۵۰ متر متغیر است.

۳) آبیاری بارانی

این روش در اراضی شیب دار که امکان آبیاری غرقابی یا ردیفی نیست، روش کارآمدی است و تنها روش آبیاری می باشد. آبیاری بارانی با حفظ رطوبت خاک در سبز شدن بذور یونجه بیش از دو روش قبلی مؤثر است. از طرف دیگر، در این روش آی بیشتر صرفه جویی می شود.

۴) آبیاری زیرزمینی

در بعضی از کشورهای جهان با ایجاد کانال زیرزمینی و نصب لوله هایی در عمق ۳۷-۳۰ سانتی متر زیر خاک، سطح خاک مرطوب نمی شود و در نتیجه به طور قابل توجهی تبخیر آب کاهش می یابد. فاصله لوله ها بستگی به بافت خاک داشته ولی معمولا ۱۵۰ تا ۲۴۰ سانتی متر است. تهویه کافی و استفاده از جریان تند آب برای جلوگیری از گرفتگی لوله ها ضروری است. ضدعفونی دوره ای با اسید برای جلوگیری از گرفتگی و نیز ضدعفونی با کلر ضروری است. با نگهداری مناسب لوله ها، چنین لوله هایی می تواند با کارایی بالا به مدت ۱۰ تا ۲۰ سال استفاده شود. در این روش کنترل دقیق زمان و مقدار آبیاری، کارایی استفاده آب را بهبود بخشیده و به علت نیاز به کارگر کم به رغم هزینه اولیه بالای آبیاری یونجه، مورد توجه قرار گرفته است.

کارایی بالای این سیستم، آن را مخصوصا در نواحی که آبیاری محدود است و مکان هایی که آب و انرژی جهت پمپ نمودن خیلی گران است، قابل استفاده نموده است.

میزان آب مورد نیاز یک دوره کشت یکساله حدود ۱۲۰۰۰ متر مکعب معادل یک ودو دهم لیتر برای هرهکتار محا سبه میگردد ودرتابستان هر ۸ روز یکبار آبیاری میشود وبرای تولید هر کیلویونجه خشک حدود ۶۰۰ لیتر آب موردنیاز است و برای هر هکتار حدود۱۰۰ لیتر در دقیقه باید فراهم شود

تغذیه و کود دهی یونجه
یونجه حدودا ۷ سال در زمین محصول می دهد در طول این مدت ریشه این گیاه عمیق شده و یکی از خصوصیات جالب این گیاه این هست که مقدا زیادی ازت و مواد آلی در خاک باقی می گذارد به نحوی که بعد از یونجه اگر برخی گیاهان را بکاریم دچار سوختگی ناشی از بیش بود ازت می شوند. به طور متوسط یک هکتار مزرعه یونجه سالانه ۱۰۰ کیلو ازت آلی به خاک اضافه می کند.

این قابلیت یونجه باعث می شود بسیاری از باغداران باهوش در بین باغات میوه خود یونجه کاری کنند بدین ترتیب هم دو محصول برداشت می کنند و هم ازت و ماده آلی خاک خود را افزایش داده و محصول با کیفیت تری از درختان برداشت می کنند.علی رغم اینکه یونجه در خاک ازت آزاد می کند اما نیاز به کود ازته نیز دارد .اگر از آب نگهدار کویر استفاده کرده باشید برای سال اول تقریبا به هیچ کودی نیاز ندارید. مگر کودهای تقویتی مثل جلبکها آمینو اسیدها و کودهای باکتریایی مثل ای ام. از آنجا که ریشه گیاه یونجه با باکتری های خاک (Rhizobium) ارتباط عالی دارد و باعث آزاد سازی ازت در خاک می شود دادن کودهای مثل “ای ام” در خاک باعث می شود که رشد این گیاه چند برابر شود.

از سال دوم می توانید از چنین ترکیب کودی برای هر هکتار یونجه استفاده کنید: حدود ۴۰ کیلوگرم کودهای ازته + حدود ۳۰ کیلوگرم کودهای فسفره + حدود ۱۲۰ کیلوگرم کودهای پتاسیم + حدود ۴۰ کیلوگرم کود کلسیم به همراه کودهای ریز مغذی به مقدار زیر: ۳ کیلو آهن ۲ کیلو روی ۱ کیلو منگنز و نیم کیلو مس برای هر هکتار

برای نتیجه گیری بهتر بهتر است با توجه به تعداد چینهایی که در سال دارید و فاصله آبیاری ترکیب فوق را به خاک بدهید به عنوان مثال اگر شما ۶ چین در سال دارید و فاصله آبیاری هر ۱۰ روز یک بار است و فصل کاری شما ۶ ماه است بدین ترتیب محاسبه کنید که دو آب آبیاری آخر برداشت نیازی به کود دادن ندارید مابقی سال می توانید در هر آب آبیاری ترکیب فوق را به زراعت خود بدهید تا بهترین عملکرد را داشته باشید دقت داشته باشید ترکیب فوق باید بر تعداد دفعات آبیاری تقسیم شود مثلا پتاسیم که ۱۲۰ کیلو پیشنهاد شده است به ۱۶ تقسیم شده و می شود برای هر آب آبیاری ۷.۵ کیلوگرم پتاسیم.

علاوه بر ترکیب فوق پیشنهاد می شود که ترکیب زیر را نیز به زراعت یونجه خود اضافه کنید:

یک کیلوگرم اسید هیومیک با درصد بالای ۵۰ در هر آب آبیاری به همراه نیم کیلوگرم ترکیب اسید آمینه و جلبک دریایی در هر آب آبیاری . از کودهای مایع باکتریایی می توانید به مقدار ۲۰ لیتر در هکتار بعد از هر چین استفاده کنید. دقت داشته باشید فرمول پیشنهادی بالا یک فرمول بسیار کلی است بسته به شرایط خاک بافت خاک اسیدیته خاک و شوری و همچنین آنالیز خاک مقادیر فوق می تواند تغییر کنند برای دریافت فرمول بهتر باید با کارشناس محلی مشورت کنید.

انواع آفات و علفهای هرز یونجه

تا کنون حدود ۱۰۰۰ گونه حشره در مزرعه یونجه گزارش شده است آفات مهم یونجه شامل سرخرطومی برگ یونجه، سرخرطومی ریشه، سرخرطومی بذر، سوسک شاخک بلند، سن گـل خوار، سن سبز یونجه، زنبور بذر خوار، اتریبس، کنه تارتن، کرمهای برگ خوار، شته ها زنجیرک، موشها، بیماری ویروس موزاییک، زنگ یونجه و بیماری آجری برگ یونجه.

علفهای هرز  مزرعه یونجه شامل پیچک صحرای تاج ریزی برگ نقره ای، اویارستالم زرد، قیاق، ترشک، مریم گلی، شیر سگ، خاکشیر، گل گندم، گلرنگ وحشی، سس، چسبک، تاج خروسی، علفهای شور، دم روباهی و گل قاصدک. مبارزه با علفهای هرز کنترل مکانیکی آتش زدن وبریدن گیاهان آلوده توسط شعله افکن اواخر زمستان کنترل شیمیای با علف کش در بهار استفاد شود تا ۲۸ روز پس از مصرف سم از یونجه جهت مصرف دام استفاده نشود ۴ مبارزه پشگیرانه مدیریت بر زمین کشت نشده و اطراف مزرعه ضدعفونی و تمیز کردن ماشین آلات قبل از ورود بمزرعه مبارزه زراعی پس ازبرداشت یونجه اگر آبیاری شود علفهای هرز سریع رشد کرده وبا مدیریت میتوان از رشد علفهای هرز جلوگیری بعمل آورد درو یونجه قبل از به بار نشستن گل علفهای هرز انجام شود استفاده از دستکاه کولتیواتور با دندانه فلزی با خراش زمین بعمق ۳ تا ۵ سانتیمتر جلوگیری از رشد علفهای هرز میکند.

نکته پایانی

کشت یونجه و شبدر سبب تقویت خاک اراضی کشاورزی می شود و ریشه این نوع از گیاهان ازت خاک را تثبیت می‌کند.  یکی از دلایل کشت یونجه تقویت خاک اراضی کشاورزی است که ریشه این گیاه با تثبیت ازت، خاک را غنی و شرایط ایده آلی برای کشت محصول بعدی فراهم می کند. برخی کشاورزان به منظور غنی کردن زمین های کشاورزی اقدام به کشت یونجه یا شبدر کرده و با شخم زدن و برگردان کردن این محصول بعد از ۶ ماه اراضی کشاورزی را تقویت می کنند، اما برخی دیگر از کشاورزان با هدف کشت یونجه، بین ۵ تا ۷ سال از این گیاه بهره برداری می کنند که نه تنها صرفه اقتصادی دارد، بلکه در این مدت ریشه و بقایای گیاه خاک را تقویت می کند، البته بعد از سال پنجم نیاز آبی گیاه تا ۲ برابر افزایش و عملکرد درواحد سطح و میزان برداشت این محصول کاهش می یابد.

 

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید. 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *