۳۰ تیر ۱۳۹۸

کشت و آبیاری یونجه

يونجه يك گياه علوفه اي چند ساله از خانواده بقولات مي باشد كه حدود ۵ بار در مناطق سرد سير و ۱۵ نوبت در مناطق گرمسير قابل برداشت مي باشد.

آماده سازي بستر شخم عميق ۵۰ تا ۶۰ سانتيمتر با گاوآهن بشقابي همراه ديسك سبك وعمليات تسطيح با ماله ليزري يا معمولي شيب زمين ۱ درصد بسيار مناسب و۱تا۲ درصد مناسب ۲تا۵ درصد نسبتا مناسب است

قابل توجه ديسك سنگين خاك را پوك نموده وخاك سله مي بندد. ويثرگي بافت خاك بافت خاك مناسب يونجه كاري لوم شني يا لوم رسي ميباشدعمق خاك حداقل بايد يك متر، PH خاك ۷ تا ۶ ، EC وشوري آن ۰ تا ۲ پيشنهاد ميگردد.

خاک مناسب برای کاشت یونجه

در برخی از مناطق که سطح سفره های زیرزمینی بالاست، یا نفوذپذیری خاک توسط لایه های بستری کاهش پیدا کرده است و یا در مسیل رودخانه ها قرار دارند، ممکن است در فصول پرباران سال حالت غرقابی ایجاد شود. یونجه به ویژه در مراحل رشد فعال به شرایط غرقابی حساس است. این حساسیت از بابت کاهش اکسیژن در دسترس ریشه ها و گره های تثبیت کننده نیتروژن ایجاد شده در نتیجه آن نارسایی های تنفسی و همچنین بیماری های مختلف ریشه و طوقه توسعه می یابد. در صورتیکه ایجاد حالت غرقابی همزمان با افزایش دمای هوا باشد، احتمال توسعه بیماری ها به شدت افزایش پیدا خواهد کرد. پیش از انتخاب چنین زمین هایی برای کاشت، بایستی بررسی لازم انجام گیرد تا بتوان مطمئن شد که می توان با خاک ورزی مقی میزان نفوذپذیری را افزایش داد. در صورت برطرف نشدن تنگنای غرقابی باید از کاشت یونجه در کشتزار خودداری نمود.

 بذر و کاشت يونجه

اگر بخواهیم بهار بکاریم باید اواخر فروردین بعد از رفع خطر سرمازدگی بذرها را بکاریم دیگر زمان مناسب برای کاشت بذر برای مناطق گرم و معتدل نیمه دوم شهریور می باشد.
برای گرفتن نتیجه بهتر بذر یونجه را به محلول ای ام با نسبت ۱ به ۱۰۰ آغشته می کنیم سپس توسط دست یا ماشینهای بذر پاش آنها را در زمین می کاریم بهتر است طوری کاشته شود که بذر حدود ۲ تا ۳ سانتی متر به عمق برود.

۱) یونجه همدانی :

از نام منطقه همدان مشخص است این نژاد یونجه مخصوص رشد و نمو در مناطق سردسیر است این یونجه جایگزین یونجه رنجر که در گذشته در مناطق سرد کاشته می شده گشته است شاخص ترین خصوصیت این نژاد مقاومت بالا نسبت به سرما است.
از نظر ظاهری ساقه های بلندی دارد و شاخ و برگ نسبتا کم و ارتفاع بوته ها به ندرد به ۹۰ سانتی متر می رسد نیاز آبی این رقم تقریبا بالاست و تقریبا هر ۸ روز تا حداکثر ۱۰ روز نیاز به آبیاری دارد.

۲- یونجه یزدی :

رقم یزدی رقمی عالی برای مناطق کویری و معتدل است تحمل این رقم نسبت به گرما خوب است و قابلیت کاشت در مناطق نسبتا گرم را نیز دارد این نژاد ارتفاعی بالای ۶۰ سانتی متر به ندرت پیدا می کند ولی شاخ و برگهای نسبتا زیادی دارد و برگهای آن بزرگ است. در شرایط خوب این نژاد یونجه تا ۷ چین در سال می دهد که به همین دلیل به آن یونجه ۷ چینی نیز میگویند.

۳- یونجه بغدادی :

یونجه بغدادی برای مناطق گرمسیری ایده آل است و بیشتر در نواحی جنوبی کشور و خوزستان کشت می شود مقاومت بالایی نسبت به گرمای طاقت فرسا دارد ارتقاع این نژاد گاهی به بالای ۱ متر نیز می رسد و از این نژاد می توان تا سالی ۱۰ چین برداشت کرد. از دیگر مزایای این بذر مقاومت آن نسبت به شوری است.

۴- یونجه بمی :
یونجه بمی هم مخصوص مناطق گرمسیر است ارتفاع آن کوتاه بین ۶۰ تا ۷۰ سانتی متر است و برگهای بزرگی دارد این رقم می تواند در سال تا ۱۰ چین محصول بدهد .

۵- یونجه نیک شهری:
این نژاد یونجه مقاومت بالایی نسبت به گرما دارد و می تواند تا دمای بالای ۵۰ درجه را تحمل کند نیاز آب و غذایی بالایی دارد.

آب مورد نياز يونجه

عمق نفوذ ریشه های گیاه یونجه چه مقدار می باشد؟ نیاز آبی یونجه چگونه است؟ روش های مناسب جهت آبیاری یونجه در شرایط مختلف چه روشی می باشد؟

یونجه گیاهی است که در برابر خشکی مقاومت نسبی دارد. با این حال محصول یونجه خوب در اراضی با خاک های مناسب و عمیق و آب فراوان تولید می شود. یونجه دارای ریشه های عمیقی است، به طوری که در شرایط مطلوب خاک و رطوبت، ریشه هایش تا بیش از ده متر نفوذ می کند. بایستی توجه داشت که ریشه های فعال یونجه تا عمق یک تا سه متر نفوذ می کند. با این همه یونجه توان جذب رطوبت از منابع سطحی و عمیق خاک را دارد.

آب مورد نیاز یونجه بستگی به عوامل مختلفی مانند میزان تبخیر و تعرق، ارقام مختلف یونجه، حاصلخیزی خاک، قابل دسترس بودن آب و اثرات متقابل این عوامل عمده دارد.

به طور کلی برای تولید یک تن ماده خشک، یونجه نیاز به ۱۵ سانتی متر آب دارد. از این رو حداقل بارش ۵ سانتی متر در هفته تا زمان برداشت برای تولید یونجه مورد نیاز است.

فاصله آبیاری یونجه نباید آنقدر زیاد باشد که تنش های آبی شدید به گیاه وارد شود، در این میان تأمین آب گیاه به ویژه در آغاز گل دهی را بایستی با دقت فراوان انجام داد. البته رطوبت خاک نیز نباید آنقدر زیاد باشد که سبب خوابیدگی و تأخیر در تشکیل دانه شود. نکته دیگر استفاده از یخ آب در آخر پاییز است که با تأمین به موقع رطوبت در اوایل بهار سبب رشد بهینه یونجه می شود.

روش های مختلف آبیاری یونجه

روش های متعدد و مختلفی برای آبیاری مزراع یونجه وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از: آبیاری غرقابی، آبیاری ردیفی، آبیاری ردیفی و آبیاری زیرزمینی.

نوع خاک، روش آبیاری مورد استفاده را تحت تأثیر قرار می دهد. نفوذپذیری خاک مقدار آب مورد استفاده را تعیین می کند که تا حد زیادی با بافت خاک مشخص می شود.

۱) آبیاری غرقابی

روش متداولی است که کشاورزان به خوبی با آن آشنا هستند. بعد از تثبیت بوته های یونجه، آبیاری غرقابی یکی از بهترین روش های آبیاری یونجه است و کشاورزان از آن استقبال می کنند. علت پذیرش آن از طرف زارعین وجود شیب های غیر یکنواخت و کم و بیش زیاد در اراضی کشاورزی است که در چنین شرایطی با کرت بندی یونجه آب از کرتی به کرت دیگر هدایت می شود. نکته مهم در این نوع آبیاری این است که نبایستی آب به مدت طولانی راکد بماند، زیرا سبب خفگی بوته های یونجه می شود. عیب عمده آبیاری غرقابی در اوایل کاشت یونجه است، به خاطر اینکه در این زمان به علت سله بستن، بذور جوانه زده نمی توانند از سطح خاک بیرون آیند.

۲) آبیاری ردیفی

به منظور جلوگیری از سله بستن، هنگام جوانه زدن و سبز شدن دانه های یونجه امروزه این روش آبیاری انجام می شود. برای این منظور آب در ردیف های ایجاد شده، جریان یافته به طوری که روی پشته ها سوار نمی شود. در این روش به تدریج آب از ردیف ها به پشته ها نشت کرده و سبب خیس شدن کامل پشته می شود که اصطلاحا به آن سیاه شدن می گویند.

آبیاری ردیفی یا نشتی در مزارعی انجام می گیرد که زمین تخت و مسطح باشد. به طور کلی طول قطعات کاشت از ۵۰ تا ۱۵۰ متر متغیر است.

۳) آبیاری بارانی

این روش در اراضی شیب دار که امکان آبیاری غرقابی یا ردیفی نیست، روش کارآمدی است و تنها روش آبیاری می باشد. آبیاری بارانی با حفظ رطوبت خاک در سبز شدن بذور یونجه بیش از دو روش قبلی مؤثر است. از طرف دیگر، در این روش آی بیشتر صرفه جویی می شود.

۴) آبیاری زیرزمینی

در بعضی از کشورهای جهان با ایجاد کانال زیرزمینی و نصب لوله هایی در عمق ۳۷-۳۰ سانتی متر زیر خاک، سطح خاک مرطوب نمی شود و در نتیجه به طور قابل توجهی تبخیر آب کاهش می یابد. فاصله لوله ها بستگی به بافت خاک داشته ولی معمولا ۱۵۰ تا ۲۴۰ سانتی متر است. تهویه کافی و استفاده از جریان تند آب برای جلوگیری از گرفتگی لوله ها ضروری است. ضدعفونی دوره ای با اسید برای جلوگیری از گرفتگی و نیز ضدعفونی با کلر ضروری است. با نگهداری مناسب لوله ها، چنین لوله هایی می تواند با کارایی بالا به مدت ۱۰ تا ۲۰ سال استفاده شود. در این روش کنترل دقیق زمان و مقدار آبیاری، کارایی استفاده آب را بهبود بخشیده و به علت نیاز به کارگر کم به رغم هزینه اولیه بالای آبیاری یونجه، مورد توجه قرار گرفته است.

کارایی بالای این سیستم، آن را مخصوصا در نواحی که آبیاری محدود است و مکان هایی که آب و انرژی جهت پمپ نمودن خیلی گران است، قابل استفاده نموده است.

ميزان آب مورد نياز يك دوره كشت يكساله حدود ۱۲۰۰۰ متر مكعب معادل يك ودو دهم ليتر براي هرهكتار محا سبه ميگردد ودرتابستان هر ۸ روز يكبار آبياري ميشود وبراي توليد هر كيلويونجه خشك حدود ۶۰۰ ليتر آب موردنياز است و براي هر هكتار حدود۱۰۰ ليتر در دقيقه بايد فراهم شود

تغذیه و کود دهی یونجه
یونجه حدودا ۷ سال در زمین محصول می دهد در طول این مدت ریشه این گیاه عمیق شده و یکی از خصوصیات جالب این گیاه این هست که مقدا زیادی ازت و مواد آلی در خاک باقی می گذارد به نحوی که بعد از یونجه اگر برخی گیاهان را بکاریم دچار سوختگی ناشی از بیش بود ازت می شوند. به طور متوسط یک هکتار مزرعه یونجه سالانه ۱۰۰ کیلو ازت آلی به خاک اضافه می کند.

این قابلیت یونجه باعث می شود بسیاری از باغداران باهوش در بین باغات میوه خود یونجه کاری کنند بدین ترتیب هم دو محصول برداشت می کنند و هم ازت و ماده آلی خاک خود را افزایش داده و محصول با کیفیت تری از درختان برداشت می کنند.علی رغم اینکه یونجه در خاک ازت آزاد می کند اما نیاز به کود ازته نیز دارد .اگر از آب نگهدار کویر استفاده کرده باشید برای سال اول تقریبا به هیچ کودی نیاز ندارید. مگر کودهای تقویتی مثل جلبکها آمینو اسیدها و کودهای باکتریایی مثل ای ام. از آنجا که ریشه گیاه یونجه با باکتری های خاک (Rhizobium) ارتباط عالی دارد و باعث آزاد سازی ازت در خاک می شود دادن کودهای مثل “ای ام” در خاک باعث می شود که رشد این گیاه چند برابر شود.

از سال دوم می توانید از چنین ترکیب کودی برای هر هکتار یونجه استفاده کنید: حدود ۴۰ کیلوگرم کودهای ازته + حدود ۳۰ کیلوگرم کودهای فسفره + حدود ۱۲۰ کیلوگرم کودهای پتاسیم + حدود ۴۰ کیلوگرم کود کلسیم به همراه کودهای ریز مغذی به مقدار زیر: ۳ کیلو آهن ۲ کیلو روی ۱ کیلو منگنز و نیم کیلو مس برای هر هکتار

برای نتیجه گیری بهتر بهتر است با توجه به تعداد چینهایی که در سال دارید و فاصله آبیاری ترکیب فوق را به خاک بدهید به عنوان مثال اگر شما ۶ چین در سال دارید و فاصله آبیاری هر ۱۰ روز یک بار است و فصل کاری شما ۶ ماه است بدین ترتیب محاسبه کنید که دو آب آبیاری آخر برداشت نیازی به کود دادن ندارید مابقی سال می توانید در هر آب آبیاری ترکیب فوق را به زراعت خود بدهید تا بهترین عملکرد را داشته باشید دقت داشته باشید ترکیب فوق باید بر تعداد دفعات آبیاری تقسیم شود مثلا پتاسیم که ۱۲۰ کیلو پیشنهاد شده است به ۱۶ تقسیم شده و می شود برای هر آب آبیاری ۷٫۵ کیلوگرم پتاسیم.

علاوه بر ترکیب فوق پیشنهاد می شود که ترکیب زیر را نیز به زراعت یونجه خود اضافه کنید:

یک کیلوگرم اسید هیومیک با درصد بالای ۵۰ در هر آب آبیاری به همراه نیم کیلوگرم ترکیب اسید آمینه و جلبک دریایی در هر آب آبیاری . از کودهای مایع باکتریایی می توانید به مقدار ۲۰ لیتر در هکتار بعد از هر چین استفاده کنید. دقت داشته باشید فرمول پیشنهادی بالا یک فرمول بسیار کلی است بسته به شرایط خاک بافت خاک اسیدیته خاک و شوری و همچنین آنالیز خاک مقادیر فوق می تواند تغییر کنند برای دریافت فرمول بهتر باید با کارشناس محلی مشورت کنید.

انواع آفات و علفهای هرز يونجه

تا كنون حدود ۱۰۰۰ گونه حشره در مزرعه يونجه گزارش شده است آفات مهم يونجه شامل سرخرطومي برگ يونجه، سرخرطومي ريشه، سرخرطومي بذر، سوسك شاخك بلند، سن گـل خوار، سن سبز يونجه، زنبور بذر خوار، اتريبس، كنه تارتن، كرمهاي برگ خوار، شته ها زنجيرك، موشها، بيماري ويروس موزاييك، زنگ يونجه و بيماري آجري برگ يونجه.

علفهاي هرز  مزرعه يونجه شامل پيچك صحراي تاج ريزي برگ نقره اي، اويارستالم زرد، قياق، ترشك، مريم گلي، شير سگ، خاكشير، گل گندم، گلرنگ وحشي، سس، چسبك، تاج خروسي، علفهاي شور، دم روباهي و گل قاصدك. مبارزه با علفهاي هرز كنترل مكانيكي آتش زدن وبريدن گياهان آلوده توسط شعله افكن اواخر زمستان كنترل شيمياي با علف كش در بهار استفاد شود تا ۲۸ روز پس از مصرف سم از يونجه جهت مصرف دام استفاده نشود ٤ مبارزه پشگيرانه مديريت بر زمين كشت نشده و اطراف مزرعه ضدعفوني و تميز كردن ماشين آلات قبل از ورود بمزرعه مبارزه زراعي پس ازبرداشت يونجه اگر آبياري شود علفهاي هرز سريع رشد كرده وبا مديريت ميتوان از رشد علفهاي هرز جلوگيري بعمل آورد درو يونجه قبل از به بار نشستن گل علفهاي هرز انجام شود استفاده از دستكاه كولتيواتور با دندانه فلزي با خراش زمين بعمق ۳ تا ۵ سانتيمتر جلوگيري از رشد علفهاي هرز ميكند.

نکته پایانی

کشت یونجه و شبدر سبب تقویت خاک اراضی کشاورزی می شود و ریشه این نوع از گیاهان ازت خاک را تثبیت می‌کند.  یکی از دلایل کشت یونجه تقویت خاک اراضی کشاورزی است که ریشه این گیاه با تثبیت ازت، خاک را غنی و شرایط ایده آلی برای کشت محصول بعدی فراهم می کند. برخی کشاورزان به منظور غنی کردن زمین های کشاورزی اقدام به کشت یونجه یا شبدر کرده و با شخم زدن و برگردان کردن این محصول بعد از ۶ ماه اراضی کشاورزی را تقویت می کنند، اما برخی دیگر از کشاورزان با هدف کشت یونجه، بین ۵ تا ۷ سال از این گیاه بهره برداری می کنند که نه تنها صرفه اقتصادی دارد، بلکه در این مدت ریشه و بقایای گیاه خاک را تقویت می کند، البته بعد از سال پنجم نیاز آبی گیاه تا ۲ برابر افزایش و عملکرد درواحد سطح و میزان برداشت این محصول کاهش می یابد.

 

این نوشته مانند سایر نوشته های rooinkala در حال مطالعه و بروزرسانی است. نظرات و تجربیات خود را درباره این نوشته اعلام فرمایید. 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *